دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه


سه شنبه 18 بهمن 1390 7 February 2012 14 ربيع‌الاول 1433

فرا رسیدن هفته وحدت و ميلاد خاتم الانبياء حضرت محمد مصطفي(ص) مبارک باد
...

جزئیات بیشتر...

» مقام معظم رهبری
» ریاست جمهوری اسلامی ایران
» مجلس شورای اسلامی
» وزارت امور خارجه
» معاونت آموزش و پژوهش
» اداره كل آموزش و توسعه نيروی انسانی

سخنرانی آقای یاكوباشویلی معاون نخست وزیر و وزیر همگرایی گرجستان

آقای تموری یاكوباشویلی معاون نخست وزیر و وزیر همگرایی گرجستان كه به دعوت دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه به تهران آمده بود، در تاریخ 14/12/1387 تحت عنوان « گرجستان پس از جنگ تابستان 2008 » سخنرانی نمود. اهم سخنان وی به قرار زیر می باشد:
ماهیت منازعات اخیر میان گرجستان و روسیه یك مسئله جدایی طلبی بوده و یك مشكل بین المللی به حساب می آید. می بایست در منطقه و میان كشورها و ملت ها همگرایی ایجاد گردد و به تمامیت ارضی كشورها احترام گذاشته شود. روسیه از جدایی طلبی آبخازیا و اوستیای جنوبی حمایت نمود. سعی و تلاش ما بر این است كه برای همه روشن نماییم، این جریان یك مناقشه داخلی نبوده و موضوع بین المللی می باشد، زیرا اگر این منازعه داخلی باشد، باید از یك سری ابزار خاص برای حل آن استفاده شود و اگر مسئله بین المللی و خارجی باشد، می بایست از ابزارهای دیگری استفاده شود. بر این اساس، در ابتدای امر این بحث از طریق وزارت همگرایی گرجستان پی گیری می شد، ولی بعدا با توجه به ماهیت آن به وزارت امور خارجه گرجستان ارجاع شد زیرا وزارت همگرایی نمی توانست با وزارت خارجه روسیه مذاكره نماید.
در خصوص آنچه كه در ماه آگوست اتفاق افتاد دو نظر غالب وجود دارد، برخی آن را تهاجم روسیه علیه دولت گرجستان می دانند و گروه دیگر رهبران گرجستان را دیوانه می دانند كه روسها را تحریك كرده اند.در این منازعه استفاده زیادی از نیرو و توان نظامی از سوی روسیه انجام شد و آنها از طریق دریا، هوا و با استفاده از موشك و بكارگیری جنگ الكترونیك و تبلیغات رسانه ای وارد عمل شدند و در حقیقت آنها تنها از سلاح اتمی و زیر دریایی استفاده نكردند. چنین واكنشی از سوی روسیه در آن شرایط، بدون برنامه ریزی قبلی ممكن نبوده است. بر اساس محاسبات ما، تعداد 80 هزار نفر پرسنل نظامی، هزار تانك و هواپیمای روسیه در این عملیات شركت داشتند كه این امر نشان دهنده برنامه ریزی قبلی است.
اما چرا این اتفاق رخ داد؟ این یك سؤال مهمی است و در این رابطه گمانه زنی های بسیاری وجود دارد. آیا شروع جنگ به منازعات شخصی میان پوتین و ساكاشویلی مربوط بوده است؟ ما می دانیم كه پوتین همواره در روسیه دارای نقش اول می باشد و هم اكنون نیز نمی توانیم نقش وی در تصمیمات روسیه را نادیده بگیریم. در منازعه اخیر برخی استفاده آقای ساكاشویلی از كلمات غیر معمول علیه پوتین را موجب شروع جنگ دانسته اند. در این میان مسئله اقتصادی بسیار حائز اهمیت بوده است و روسها فهرست احتمالات بسیاری برای شروع این منازعه وجود داشته است كه به نظر می رسد این جریان تركیبی از تمامی مسائل عنوان شده باشد. البته بازگشت روسیه به قدرت از همه مهمتر است و روسیه خواسته تا دوباره روی پای خود بایستد. روسیه می خواهد غرور ملی خود را ارضا نموده و به غرب نشان دهد كه هنوز دارای قدرت است.
ایده روسیه مبنی بر ایجاد معماری جدید امنیتی اروپا هنوز پابرجا است و توتفقنامه هلسینكی و دیگر اسناد اروپایی را به چالش می كشاند. این در حالی است كه آنها مدعی هستند، نباید یك قدرت وجود داشته باشد. این سیاست كاملا ناقص بوده و هیچكس به طور جدی در خصوص معماری امنیت جدید اروپا صحبت نمی كند.كشورهای اروپایی، چین و آمریكا صراحتا اعلام كرده اند كه استقلال مناطق آبخازیا و اوستیای جنوبی را به رسمیت نمی شناسند و حتی متحدان نزدیك روسیه همچون نیكاراگوئه به دلیل مخالفت پارلمان آن كشور، با استقلال این مناطق مخالفت نموده اند. به نظر روسیه می خواهد به عنوان مركز اقتصاد منطقه باشد و اگر ما نگاهی به گذشته و حال آن كشور داشته باشیم، می بینیم كه در ماههای ژوئن و ژوئیه 2008 بازارهای روسیه بسیار پر رونق بود و یك دلار معادل 23 روبل معامله می شد. اما اكنون بازارهای روسیه80% سیر نزولی داشته و ارزش یك دلار معادل 36 روبل است. ذخایر پولی كشور نیز كاهش یافته است.
در جنگ اخیر مشخص شد كه نیروی نظامی روسیه فرسوده و غیر حرفه ای است و اعتبار آن كشور حتی در میان متحدانش كاهش یافته است. شناسایی استقلال مناطق آبخازیا و اوستیای جنوبی با توجه به شرایط جدایی طلبی در داخل فدراسیون روسیه بر اساس اذغان خود روسها اقدامی اشتباه بوده است. روسیه از لحاظ اقتصادی با مشكلاتی بسیار روبرو است و این سؤال مطرح می شود كه آیا این كشور می تواند همانند سال 1998 این مشكلات را پشت سر بگذارد؟ در سال 1998 با توجه به وجوه برخی ظرفیت های به جا مانده از زمان شوروی، روسیه توانست مشكلات را پشت سر بگذارد اما اكنون دیگر ظرفیت تولیدی روسیه فرسوده و قدیمی شده و این كشور به جای سرمایه گذاری در زمینه زیرساختها، بهداشت و آموزش و غیره تمام درآمدها را صرف مسایل خارج از كشور می نماید.
اوستیای جنوبی دارای 15 هزار نفر و آبخازیا دارای 160 هزار نفر جمعیت می باشند كه در میان آنها ارمنی ها بیشترین تعداد را دارند و پس از آن گرجی ها و آبخازی ها قرار دارند. در اوستیای جنوبی 4 هزار نفر نیروی روس مستقر هستند. لذا چطور ممكن است كه منطقه ای با جمعیت 15 هزار نفر تبدیل به یك كشور شود؟ در این مناطق برخی ها گرجی نیستند ولی به گرجستان متعهد هستند. دولت گرجستان برای آنها محل سكونت و دیگر تمهیدات لازم را اندیشیده به نحوی كه حدود 35 هزار نفر آنها را اقتصاد گرجستان بسیار لیبرال است و در مقایسه با اروپا از لحاظ نرخ فساد مالی و اقتصادی بسیار پایین تر از كشورهای اروپایی است و می تواند كشوری جذاب برای سرمایه گذاری خارجی شود. با وجود مشكلات مالی ناشی از جنگ اخیر، پیش بینی شده است كه گرجستان از پیشرفت اقتصادی برخوردار باشد. چالش ها همیشه وجود دارند و آنها می توانند منشا داخلی و خارجی داشته باشند. گرجستان مصمم به اصلاحات اقتصادی است و می خواهد طرح تحول اقتصادی را اجرا نماید.گرجستان كشوری مستقل است كه اولویت خود را تأمین رفاه مردم قرار داده است. برخی می گویند كه انقلاب در گرجستان توسط آمریكایی ها صورت گرفت كه البته این حرفی غیر منطقی است، زیرا خود آمریكایی ها با آن انقلاب مخالف بودند.
آقای یاكوباشویلی در پاسخ به سئوالات حاضرین در این جلسه در رابطه با بحران گرجستان مطالب ذیل را بیان داشت:
- هنوز جنگ تبلیغاتی روسیه وجود دارد و به شما اطمینان می دهم كه یك پایگاه اسراییلی در گرجستان وجود ندارد و حتی در خصوص مناطق اوستیا و آبخازیا ما با روسها توافقنامه امضا كردیم كه پایگاه نظامی طرفین در این مناطق وجود نداشته باشد. روسها در ابتدای جنگ گفتند كه گرجی ها دو هزار نفر از مردم اوستیا را كشتند و بعد از یك ماه و نیم و بر اساس تحقیقات دادستان روسیه مشخص شد كه در كل جنگ 147 نفر اوستیایی كشته شدند كه این نشان دهنده اختلاف بسیار است. در حال حاضر 300 هزار روس در انگلستان، نیم میلیون روس در اسراییل و 200 هزار روس در آمریكا زندگی می كنند. چرا روسها از حقوق آنها دفاع نمی كنند؟ لذا بحث دفاع شهروندان روس یك اقدام تبلیغاتی است و آنها می خواهند فقط به جامعه بین الملل جوابی داده باشند. ما مكانیزم ها و ساز و كارهایی داریم كه ثابت می كند اقدامات روسیه و حملات نظامی حتی برای دفاع از حقوق شهروندی با قوقنین بین المللی مغایرت دارد. روسها در این جنگ اعلام كردند كه 60 نفر سرباز روس و 4 فروند هواپیما از دست داده اند، این در حالی است كه 2300 نظامی روس در این جنگ كشته شده و 17 فروند هواپیمای روسی سرنگون شدند. در رسانه های روسی طوری تبلیغ می كردند كه آنها جنگ را فرماندهی می كنند و اعلام داشتند كه گرجی ها سه دره را با استفاده از موشك های گراد بمباران كردند، این در حالی است كه گرجی ها اصلا از این نوع موشك ها استفاده نكرده اند. روسها تصاویری مبنی بر شلیك موشك های گراد در شب نشان دادند و می گفتند كه از سوی گرجی ها شلیك می شود كه در پاسخ باید گفت از كجا معلوم است این موشك ها
-آیا روسها واقعا به اهداف خود رسیده اند و آیا از گسترش ناتو جلوگیری شده است؟ هم اكنون شورایی بین گرجستان و ناتو ایجاد شده و گرجستان متعهد شده است كه به ناتو بپیوندد. حضور آمریكایی ها صرفا برای آموزش نیروهای گرجی كه قصد اعزام به عراق را دارند، می باشد و نیروهای گرجی در عملیات گشت زنی و كنترل مرزهای عراق شركت دارند . همچنین بسیاری از پزشكان گرجی نیز در عراق حضور داشتند. در خصوص همكاری با اسراییل لازم است بگویم كه چرا روسها خود با اسراییل قرارداد نظامی دارند و می خواهند از اسراییل اسلحه خریداری نمایند؟ در خصوص اخبار رسانه ها مبنی بر استقرار پایگاه های نظامی اسراییل در خاك گرجستان باید بدانیم كه گرجستان مایل نیست پایگاههای نظامی علیه همسایگانش در خاك كشورش وجود داشته باشد.
-اینجانب در تمام ملاقات ها و مصاحبه ها پس از جنگ حضور داشتم و اختلافات نظرهایی نیز وجود داشت. البته گرجستان امیدوار بود، اروپائیها واكنش بیشتری نسبت به این قضیه نشان دهند. اقدامات روسیه علیه آمریكا نبوده است و نمی باشد بلكه اقداماتش به نوعی علیه اروپا است و می خواهد در برابر مقابل اروپائیها قد علم كند. روسیه با تصمیمات یكجانبه می خواهد از طریق نظامی مرزهای كشورها را تعیین كند. در اروپا دو دیدگاه اروپای قدیم و اروپای جدید وجود دارد. برخی اروپائیها همچون لهستان هنوز تهاجمات روسیه را در خاطر دارند و برخی دیگر در نظر دارند كه آن را به فراموشی بسپارند. اتحادیه اروپا یك كشور نمی باشد بلكه تركیبی از كشورهای اروپایی است كه رسیدن به اجماع در آن بسیار مشكل است. پیامدهای پس از جنگ برای اروپائیها قابل پیش بینی نبود و اكنون حضور ناظران اروپائی در منطقه بسیار دلگرم كننده است. در میان نهادهایی مانند اتحادیه اروپا و سازمان ملل، روسیه با توجه به داشتن حق وتو در سازمان ملل بسیار تأثیرگذار است ولی در اتحادیه اروپا روسیه نمی تواند تأثیرگذار باشد. اكنون یكی از موانع جدید برای روسیه، حضور ناظران اروپایی در منطقه می باشد. هر چند كه اعتقاد چندانی به حضور نیروی نظامی اتحادیه اروپا وجود ندارد اما قابلیت انجام بسیاری از امور از طریق آن اتحادیه وجود دارد و اكنون سیاست اتحادیه، عدم به رسمیت شناختن آبخازیا و اوستیای جنوبی می باشد.
-در یك جنگ نظامی، پیروزی كافی نیست و پس از آن باید سندی امضا شود و طرف شكست خورده زیر بار برخی تعهدات برود. ولی در این جنگ چنین اتفاقی رخ نداد و روسها نتوانستند مدرك و سندی برای تحمیل برخی تعهدات به گرجستان به امضا برسانند. نتیجه مهم این است كه این جنگ برنده ای نداشت و نه روسها و نه گرجی ها و نه اوستیایی ها را نمی توان برنده جنگ اعلام كرد و این بدین معنی است كه این مناقشه هنوز پایان نپذیرفته است. با توجه به هزینه گزاف روسها در این جنگ، هیچ فایده ای برای آنها در بر نداشت.
-«جوزف نامی» نظریه پرداز مفهوم «قدرت نرم» است و می گوید: امنیت مثل اكسیژن است، چنانچه اكسیژن وجود دارد هیچ كس متوجه آن نمی شود و وقتی اكسیژن نباشد، احساس خفگی خواهید كرد. در خصوص امنیت لازم است به نحوی و توسط كسی تولید شود و آیا كشورهای منطقه قادر به ایجاد آن هستند؟ متأسفانه این امكان با توجه به اینكه در قفقاز جنوبی دو كشور با هم نزاع می كنند، میسر نیست. مشكل روسیه به نوعی شبیه مشكل قدرت نرم است. گرجستان بحث های بسیاری با روسیه در خصوص اینكه چرا گرجستان در جهت منافع روسیه باشد، داشته است و در واقع آنها نوعی حكمرانی را به ما پیشنهاد می كنند كه این موضوع برای ما مفید نیست. با توجه به چند فرهنگی و چند قومی مناطق آبخازیا و اوستیا باید همگرایی بر پایه دمكراسی در این منطقه ایجاد شود و تقسیم قدرت با قومیت دیگر برای اداره كشور امری صحیح می باشد. ما هرگز نتوانستیم بفهمیم كه منافع روسیه در گرجستان چیست؟ روسها به گرجستان می گویند كه به ناتو ملحق نشود و در مقابل گرجستان به آنها اعلام داشت كه اگر به ناتو ملحق نشود، آیا روسها آبخازیا و اوستیا را به گرجستان می دهند و در پاسخ آنها اعلام داشتند كه نه و فقط به مذاكره با رهبران جدایی طلب گرجستان مساعدت خواهند كرد.
- در خصوص اینكه چرا روسها از ناتو خوششان نمی آید، هرگز پاسخ واقع گرایانه ای دریافت نكردیم و به نظر می رسد كه روسها دنبال منافع بیشتر هستند. در خصوص اینكه آیا روسیه می تواند در جهت تجهیز ارتش گرجستان كمك نماید از روسها سؤال شد و آنها در پاسخ اعلام داشتند كه شما می توانید افسران خود را به مدارس نظامی روسیه اعزام نمایید و این در حالی است كه آنها خود در صدد به روز كردن تجهیزات نظامی خود هستند. چگونه گرجستان می تواند از یك سیستم نظامی فرسوده نسخه برداری نماید؟ از لحاظ امنیتی نیز روسها نمی توانند چیز قابل توجهی به گرجستان ارائه نمایند. اكنون سرمایه گذاران بزرگی از آمریكا، اروپا، قزاقستان، امارات متحده عربی، تركیه و حتی روسیه در گرجستان حضور دارند و اگر گرجستان بخواهد سرمایه گذاران را جذب نماید نباید حتما به سمت روسیه برود. پول روسها برای گرجستان دارای هزینه سیاسی است و روسیه كشوری جذاب برای گرجی ها نیست. روسها جنگ را بر علیه گرجستان آغاز كردند و حتی قبل از آغاز جنگ كالاهای گرجی را تحریم كرده و گرجستان را از لحاظ ارتباطات هوایی، پستی، كالا و روادید در تحریم قرار دادند.
- اگر جمهوری اسلامی ایران ترتیبات امنیتی با گرجستان داشته باشد و بتواند از تمامیت ارضی آن كشور حمایت نماید، از همكاری با ایران استقبال خواهد شد. اگر امریكا بخواهد به ایران دست یابد نیازی به گرجستان ندارد و گرجستان در حال حاضر مسیر ترانزیت برای استفاده ناتو در قبال افغانستان می باشد. ناتو تنها سازمانی است كه امنیت را تأمین كرده و در منطقه و نیز در اروپای شرقی و غربی مؤثر بوده است. یكسری اصلاحات در كشورها به خاطر ناتو انجام شده است.
- اولویت سیاست خارجی گرجستان هیچ تغییری نكرده است و گرجستان حق انتخاب زیادی ندارد. در سیاست خارجی گرجستان مسئله الحاق كشور به نهادهای اروپایی و نیز ضرورت روابط دوستانه با كشورهای همسایه از جمله روسیه از اولویت برخوردار است. لازمه همكاری روسیه با گرجستان، ایجاد تغییر و تحول در سیاست روسیه است.در خصوص مسائل داخلی گرجستان باید بدانیم كه استفاده مخالفان دولت گرجستان از وضعیت پیش آمده امری عاقلانه می باشد. البته به نظر نمی رسد آنها موفق به سرنگونی دولت شوند و بحث های مطرح شده توسط آنها بسیار ضعیف است. بر اساس نظرسنجی ها، آقای ساكاشویلی هنوز در صدر قرار داد. در كشور گرجستان احزاب و نهادهای مختلفی می توانند فعالیت كنند و برای فرهنگ دمكراتیك این وضعیت بسیار مطلوب می باشد. گرجستان كشوری دمكراتیك است و ایده های مختلف می توانند در آن كشور وجود داشته باشند.

نشریه: فصلنامه ی سیاست خارجی
نوع نشریه:سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و حقوقی
جزئیات:

» جزئیات بیشتر...

نشریه: The Iranian Journal of International Affairs
نوع نشریه:نشریه انگلیسی سیاسی
جزئیات:

» جزئیات بیشتر...

نشریه: Amu Darya
نوع نشریه:نشریه انگلیسی سیاسی
جزئیات:

» جزئیات بیشتر...

نشریه: العلاقات الایرانیه الدولیه
نوع نشریه:نشریه عربی درباره سیاست بین المللی ایران
جزئیات:

» جزئیات بیشتر...

نشریه: مطالعات آسیای مرکز و قفقاز
نوع نشریه:علمی - ترویجی
جزئیات:

» جزئیات بیشتر...

نشریه: مطالعات آفریقا
نوع نشریه: نشریه اقتصادی ، فرهنگی و حقوقی
جزئیات:

» جزئیات بیشتر...

نشریه: ماهنامه رويدادها و تحليل‌ها
نوع نشریه:نشریه انگلیسی سیاسی
جزئیات:

» جزئیات بیشتر...

نشریه: كتاب سبز
نوع نشریه:نشریه سیاسی و بین الملل
جزئیات:

» جزئیات بیشتر...

نشریه: La Revista Iraní de Política Exterior
نوع نشریه:نشریه سیاسی و بین الملل
جزئیات:

» جزئیات بیشتر...

» اولویت های پژوهشی سال 90...
» آرشیو اخبار...
» آرشیو اطلاعیه ها...
» آرشیو مقالات و گزارشات...
» آرشیو ماهنامه رویدادها و تحلیل ها...

مجموعه مقالات همایش بین المللی «رویکرد فرامنطقه ای ناتو: چالش های فرارو»

دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی

جزئیات بیشتر...

لوح فشرده بیستمین همایش خلیج فارس

دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی

جزئیات بیشتر...

همگرایی در سیاست های نوین فراآتلانتیکی و خاورمیانه ای فرانسه
علیرضا ملاقدیمی

جزئیات بیشتر...

مناسبات و اسناد فرهنگی جمهوری اسلامی ايران
فرهاد بيات

جزئیات بیشتر...

» «

تماس با ما

سخنرانی ها

کنفرانس ها

انتشارات

معرفی دفتر

صفحه نخست