صفحه اصلیاخباردرباره دفترهمایش هاسخنرانی هامیزگرد هاتماس با مانقشه سایت
منو اصلی
درباره دفتر

تحولات سیاست خارجی و تاثیر گسترده و عمیق آن در تمامی ابعاد به‌ویژه بر منافع و امنیت ملی، اهمیت تحقیق و پژوهش در این زمینه را دو چندان ساخته و این امر دستگاه سیاست خارجی كشور را به پایه‌ریزی مركزی علمی و پژوهشی كه در خدمت دستگاه دیپلماسی كشور باشد، رهنمون ساخت.

دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه در مهر ماه سال 1362، با هدف ارائه نظرات و دیدگاه‌های تحلیلی در جهت تدوین و تبیین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از طریق مطالعه، بررسی و تجزیه و تحلیل مسائل بین‌المللی پایه گذاری شد.

دفتر مطالعات را می‌توان نهاد مطالعاتی و تحقیقاتی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران برشمرد. رویكرد اصلی این موسسه، تحقیق و پژوهش در خصوص موضوعاتی است كه به نحوی با سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ارتباط دارد. در این چارچوب، پژوهش در زمینه‌های سیاسی، بین‌المللی، حقوقی و اقتصادی و موضوعات كلان و راهبردی جایگاه ویژه دارد. دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی امروز یكی از موسسات معتبر منطقه‌ای و بین‌المللی محسوب می‌شود كه با بسیاری از موسسات مطالعاتی بین‌المللی در زمینه برگزاری همایش و میزگرد، تبادل هیات‌های علمی و انجام پروژه‌های تحقیقاتی همكاری گسترده دارد.

اهداف

دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه كمك به توسعه دانش روابط بین‌الملل و اعتلای ادبیات سیاست خارجی را از وظایف اصلی خود می‌شمارد، كه این مقصود از طریق بسترسازی برای بحث و تبادل نظر، تشویق پژوهش و مطالعه، ارائه و نیز انتشار تحلیل‌ها و نظرات درباره سیاست خارجی عملی می‌گردد.

اهداف تعريف شده برای دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی را می‌توان به قرار ذیل برشمرد:

‌• پژوهش و مطالعه در زمينه سياست خارجي؛

‌• ترويج ادبيات مربوط به دانش روابط‌ بين‌الملل؛

‌• كمك به اجرای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران.

 

تشكیلات

دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی یكی از ادارات كل زیر مجموعه مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی وزارت امور خارجه است كه بخش‌های مختلف آن به قرار ذیل می‌باشد:

الف) مدیر كل-  مدیریت دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی بر عهده مدیركل است كه به پیشنهاد معاون‌ آموزش و پژوهش، از سوی وزیر امور خارجه، تعیین می‌گردد.

ب) معاون پژوهشی-  كلیه فعالیت‌های پژوهشی و مطالعاتی و هماهنگی بین بخش‌های مختلف مطالعاتی از طریق معاونت پژوهشی صورت می‌پذیرد.

ج) معاون همكاري‌هاي بين‌المللي

د) گروه های مطالعاتی- دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی در راستای عملی نمودن اهداف خود دارای گروه‌های مختلف مطالعاتی می‌باشد. این گروه‌ها بدنه اصلی امور جاری دفتر را در تمامی ابعاد تشكیل می‌دهند. كادر علمی و تحقیقاتی این گروه‌ها متشكل از كارشناسان وزارت امور خارجه، سفرا و دیپلمات‌های ارشد، اساتید دانشگاه‌ها و یا محققان و صاحبنظران امور سیاسی و بین‌المللی است. گروه‌های مذكور عبارت‌اند از:

- گروه مطالعات آسیاي شرقي و اقیانوسیه

گروه مطالعات آسیای شرقی و اقیانوسیه شامل کشورهای ژاپن، استرالیا، نیوزلند، مالزی، اندونزی، کره شمالی، کره جنوبی، فیلیپین، تایلند، سنگاپور، ویتنام، کامبوج، لائوس، میانمار و برونئی می‌شود. هدف این گروه ارائه شناخت علمی- تحقیقاتی از حوزه آسیای شرقی و اقیانوسیه است. از این جهت طرح‌های مطالعاتی در این حوزه که مرتبط با منافع جمهوری اسلامی باشد، بررسی و اجرا می‌شود.این گروه میزگردهای دوجانبه‌ای با موسسات همتای دفتر مطالعات در کشورهای مختلف این حوزه دارد که سالانه برگزار می‌شود.همچنین این گروه اقدام به چاپ کتاب‌های مرتبط با تحولات حوزه آسیای شرقی و اقیانوسیه می‌نماید.

مدیر گروه در حال حاضر سرکار خانم فرزین نیا (farzin@ipis.ir) می باشند.

- گروه مطالعات آسیای مركزی و قفقاز

به دنبال فروپاشي اتحاد جماهير شوروي، منطقه آسياي مركزي و قفقاز كه به دليل برخورداري از پيشينه تاريخي - تمدني و موقعيت ژئوپليتيك، همواره مورد توجه قدرت‌هاي بزرگ منطقه‌اي و فرا‌منطقه‌اي بوده‌است،‌ از اهميت بيشتري برخوردار گرديد و با ظهور كشورهاي نوپاي مستقل هم‌سود و نيز تاثير رويدادهاي اين منطقه به عنوان همسايه شمالي بر جمهوري اسلامي ايران، ضرورت تاسيس گروه مطالعات آسياي مركزي و قفقاز در قالب يكي از گروه‌هاي مطالعاتي دفتر مطالعات سياسي و بين‌المللي به شدت احساس گرديد. هدف از ايجاد اين گروه مطالعاتي اين بوده‌است تا ضمن بررسي و تحليل وقايع و روندهاي منطقه و نيز ارائه راهكار‌هاي لازم به دستگاه ديپلماسي كشور، زمينه ارتباط با مراكز مطالعاتي هر يك از كشورهاي شوروي سابق در قالب بهره‌گيري از ديپلماسي پايه دو براي توسعه همكاري‌هاي دوجانبه فراهم گردد.بر اين اساس، گروه مطالعات آسياي مركزي و قفقاز در جهت نيل به هدف اصلي خود مبني بر ايجاد فضاي علمي- تحقيقاتي مناسب براي شناخت حوزه اوراسيا، چند اقدام اساسي را مورد توجه قرار داد كه عبارت‌اند از:‌

-چاپ و انتشار كتاب. ‍
- چاپ و انتشار فصلنامه مطالعات آسياي مركزي و قفقاز. 
- چاپ و انتشار نشريه آمودريا. 
- برگزاري همايش‌ها. 
- برگزاري ميزگرد‌هاي دوجانبه. 
- برگزاري سخنراني‌ها و اتاق‌هاي فكر.
- طراحي و اجراي طرح‌هاي مطالعاتي متعدد، در زمينه مسايل منطقه‌اي و بين‌المللي.

مدیر گروه در حال حضر جناب آقای محمد جواد شریعتی (shariati@ipis.ir) می باشند.

- گروه مطالعات جنوب و غرب آسيا

گروه مطالعاتی جنوب و غرب آسیا، بر اساس تقسیم بندی دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی،شامل کشورهای چین ، هند ، پاکستان، افغانستان، ترکیه ، بنگلادش، سریلانکا، قبرس، نپال، بوتان و مالدیو  می شود.

گروه مطالعاتی جنوب و غرب آسیا در چهارچوب اهداف ذیل فعالیت می نماید:

-       اجرای مطالعات و تحقیقات آکادمیک، سیاسی و راهبردی در حوزه های تاریخ، تمدن، سیاست، روابط بین الملل و اقتصاد در منطقه جنوب و غرب آسیا

-       تولید و بسط دانش تخصصی پیرامون منطقه جنوب و غرب آسیا از طریق پژوهش مستقیم و نظامند

-       ایجاد هیات علمی مطالعات جنوب و غرب آسیا در دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی

-       ایجاد شبکه جامع تحقیق و پژوهش در خصوص موضوعات مرتبط با جنوب و غرب آسیا

-       تبدیل شدن به مرجع اطلاعات و دانش تخصصی در حوزه جنوب و غرب آسیا

-        ایجاد و برگزاری منظم جلسات اتاقهای فکر متشکل از نمایندگان ثابت و میهمان مراجع ذینفع آکادمیک، موسسات مطالعاتی و تحقیقاتی، نهادهای سیاسی، نطامی، اقتصادی و فرهنگی دولتی و غیر دولتی برای کشورهای: چین، هند، ترکیه، افغانستان و پاکستان.

مدیر فعلی گروه جناب آقای محسن روحی صفت می باشند.

- گروه مطالعات آفریقا

این گروه در سال 1379 جهت بررسی تحولات قاره آفریقا در ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و غیره تأسیس شد. این گروه، كل قاره آفریقا را كه بیش از 50 كشور می‌باشد و در دو بخش كشورهای عربی، آفریقایی و آفریقای زیر صحرا تقسیم می شود را دربر می‌گیرد. جمهوری اسلامی ایران بعد از كشورهای همسایه،بیشترین و نزدیك‌ترین نقاط سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و تاریخی را با قاره آفریقا دارا می‌باشد. به طوری كه ایران بابعضی از كشورهای شمال و شرق آفریقا پیوند عمیق چند صدساله دارد.

اهداف اصلی و وظایف گروه مطالعات آفریقا:
- كمك به توسعه ادبیات روابط بین‌الملل و افزایش سیاست خارجی و كمك به ارتقاي دانش و بینش كارگزاران و دانش‌پژوهان علاقه‌مند به مسائل بین‌المللی و منطقه‌ای در رابطه با آفریقا
- كمك به انتقال دیدگاه‌ها و نگرش علمی و پژوهشی كارشناسان، متخصصان و محققان ایرانی و تعامل با مؤسسات خارجی ذیصلاح در ارتباط با این قاره
- گردآوری، تحلیل و ارزیابی داده‌های علمی - پژوهشی مرتبط با مسائل بین‌المللی منطقه‌ای و كشورهای قاره آفریقا
- بهینه‌سازی اطلاعات علمی و پژوهشی در ارتباط با مسائل آفریقا
- طراحی و تدوین پروژه‌های پژوهشی
- ترجمه و تحلیل متون تحقیقاتی خارجی
- تهیه شناسنامه مراكز مطالعاتی و تحقیقاتی
- مشاركت در برگزاری دوره‌های تخصصی، علمی و پژوهشی با دیگر كشورها
- انجام پروژه‌های علمی - پژوهشی مشترك با دانشگاه‌ها و مراكز تحقیقاتی داخلی و خارجی
- پرپایی نشست‌ها، میزگردها و همایش‌های بین‌المللی و منطقه‌ای داخلی و خارجی در خصوص مسائل آفریقا
- بررسی و تحلیل تحولات منطقه آفریقا و انتشار آن در نشریات داخلی
- تبادل علمی - پژوهشی با دانشگاه‌ها، مؤسسات و مراكز تحقیقاتی داخلی و بین المللی در زمینه مسائل كشورهای حوزه مطالعاتی
- نظارت بر تدوين و بازبينی كتب سبز مربوط به كشورهای آفريقائی.

 انتشار نشریه دوره‌ای به نام مجله مطالعات آفریقا: مجله مطالعات آفريقا توسط گروه مطالعات آفريقا به زبان فارسي منتشر مي‌‌گردد. تا كنون 22 شماره از اين مجله به چاپ رسيده‌است و در هر شماره، چكيده مقالات به زبان‌هاي انگليسي و عربي نيز آمده است. سردبير مجله جناب آقاي سيد‌نعمت‌الله قادري مي‌باشد.

مدیر گروه در حال حاضر آقاي سيد‌نعمت‌الله قادري (ghaderi@ipis.ir )می باشند.

- گروه مطالعات اروپا

اهمیت یافتن اروپا در سیاست خارجی ایران و تنش‌های روابط ایران و آمریكا و لزوم آگاهی از تحولات اروپا و آمریكا و پژوهش راهبردی و ارائه طریق به دستگاه‌های تصمیم گیری، تشكیل گروه مطالعات اروپا و آمریكا را در سال 1365 ضروری ساخت.این گروه مجری وظایف دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی در بخش اروپا و آمریكا است و در همین راستا در هماهنگی با دیگر گروه های مطالعاتی و بخش‌های دفتر مطالعات اقدامات ذیل را انجام می دهد:

- تهیه گزارش و تحلیل برای دستگاه سیاست خارجی در خصوص تحولات اروپا و آمریكا

- اجرا و نظارت بر پروژه‌های تحقیقاتی و پژوهشی در خصوص مسائل اروپا و آمریكا

- برگزاری سخنرانی و جلسه تحلیل و بررسی در خصوص موضوعات روز اروپا و آمریكا

- برگزاری نشست توجیهی و تبادل آراء میان محققین و پژوهشگران دفتر مطالعات با هیات‌های خارجی كه از مؤسسات مطالعاتی به تهران سفر می‌كنند.

- برگزاری میزگرد‌های موضوعی - تخصصی داخلی در خصوص اروپا وآمریكا

- نظارت بر بررسی و به روز درآوردن كتب سبز در مورد كشورهای قاره‌های آمریكا و اروپا.

این گروه همچنین نشست‌های مشتركی با موسسات مطالعاتی اروپایی و آمریكایی برگزار كرده و می‌كند.

مدیر گروه در حال حاضر آقای سید وحید کریمی(svkarimi@ipis.ir)می باشند.

- گروه مطالعات آمریكا

-گروه مطالعات خاورميانه

باتوجه به اهمیت و حساسیت منطقه خاورميانه و خلیج فارس و مسایل مربوط به آن، در سال 1364 گروه مطالعاتی تحت عنوان خلیج فارس در چارچوب دفترمطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امورخارجه به‌وجود آمد كه در سال 1370 تبدیل به گروه مطالعات خلیج فارس و خاورمیانه گردید.

این گروه از بدو تاسیس موفق شده است، بيست و يك همایش بین المللی در زمینه مسایل و مباحث مربوط به خلیج فارس برگزار و نتایج آن را در قالب مجموعه مقالات همایش چاپ و منتشر نماید. همچنین برگزاری ده‌ها میزگرد داخلی و خارجی، جلسات سخنرانی و نشست‌های تخصصی با حضور مقامات ، اساتید و پژوهشگران داخلی و خارجی و تدوین ده‌ها جلد كتاب و پروژه در این ارتباط از دیگر فعالیت‌های این گروه می‌باشد.

گروه مطالعات خلیج فارس و خاورمیانه دارای ارگان انتشاراتی به زبان عربی با عنوان مجله دو سالانه «العلاقات الایرانیة» بوده كه هدف عمده از انتشار آن اطلاع رسانی دقیق و شفاف از سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به جهان عرب می باشد.

علاوه بر اهتمام به پروژه‌های تالیفی از طریق ترجمه آثار برگزيده مطاللعات منطقه‌ای در بخش خاورمیانه و خليج‌فارس در مسیر توسعه ادبیات این حوزه نیز گام‌های مؤثری برداشته است.

 این گروه در راستای اهداف علمی ،‌ ترویجی خود با مراكز مطالعاتی معتبر جهان عرب همكاری نهادینه ای را در چارچوب امضای تفاهمنامه های همكاری دارد.

اين گروه همچنين نظارت بر تدوين و بازبينی كتب سبز مربوط به كشورهای حوزه مطالعاتی را به عهده دارد.

در نيمه اول سال 1392 گروه مطالعات خليج ‌فارس و خاورميانه به دو گروه مستقل خاورميانه و خليج فارس تقسيم شد كه از آن پس گروه مطالعات خاورميانه فعاليت‌هاي خود را در حوزه خاورميانه دنبال مي‌نمايد.

مدیر گروه در حال حاضر آقای علیرضا میر یوسفی (miryousefi@ipis.ir) می باشند.

-گروه مطالعات خليج‌فارس

خليج فارس از دیرباز مورد توجه قدرت‌های جهانی و هم چنین بازرگانان و تجار نقاط مختلف جهان بوده ‌است. منبع مهم انرژی جهان، گهواره تمدن جهاني یا خاستگاه نوع بشر، موقعیت فوق العاده حساس ژئوپلیتیکی جهت تسلط بر جهان و بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مرکز ارتباطی بین سه قاره اروپا، آفريقا و آسيا، از جمله تعبيراتي است كه در وصف خليج فارس بكار مي‌رود..

دفتر مطالعات سياسي و بين المللي با توجه به جايگاه خليج فارس در سياست جهاني و با هدف تمركز بيشتر بر مطالعات اين منطقه مهم و پيگيري مستمر و عميق‌تر تحولات آن، گروه مطالعات خليج فارس را در تيرماه 1392 ايجاد نمود. اين گروه براي تحقق اهداف خود نيازمند همكاري محققين و پژوهشگران علاقه‌مند به مسائل خليج‌فارس است و از هرگونه تلاش و پيشنهادي در اين زمينه استقبال مي‌كند. مطالعه اولويت‌هاي پژوهشي گروه به علاقه‌مندان توصيه مي‌شود.

مدیر گروه در حال حاضر آقای علیرضا میر یوسفی (miryousefi@ipis.ir) می باشند.

ارتباط با گروه از طریق ایمیل  persiangulf@ipis.irمیسر می باشد.

- گروه مطالعات انرژی و اقتصاد بین‌الملل

از گروه‌های مطالعاتی دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه است که فعالیت‌های موضوعی خود را در بیش از دو دهه اخیر با مشارکت مؤثر و ارزشمند اقتصاددانانی برجسته در عرصه اجرا و نظریه اقتصاد بین‌المللی و انرژی به پیش برده است.

این گروه علاوه بر مطالعه موضوعات از نگاه کلاسیک، هم اکنون با الهام گیری از دستاوردهای انقلاب فناوری اطلاعات رخ داده در اوایل دهه 1990 میلادی و نیز اشارات ناشی از بحران مالی جهانی سال 2008 میلادی برای زندگی اجتماعی، به نگاه از زاویه های اکتشافی (Exploratory) روی آورده است. هویت گزینی و انتخاب شیوه زندگی مطلوب (Self-fashioning) در دو الگوی غربی و اسلامی و تلویحات ناشی از آن برای صلح و امنیت جهانی و نظام بین‌الملل اقتصادی رو به گسترش، در زمره اولویت‌های بالای رویکرد اخیر می‌باشد. گروه همچنین، مطالعات امنیت و ژئوپليتیک انرژی را بخشی تفکیک‌ناپذیر از مطالعات حول محور اقتصاد بین المللی می‌داند.فعالیت‌های گروه در قالب نشست‌های تخصصی داخلی و خارجی، برگزاری میزگردهای مشترک با مؤسسات همکار در داخل و خارج از کشور، مشارکت محتوایی در برگزاری میزگردهای سایر گروه های مطالعاتی دفتر با رویکرد جغرافیایی، ترویج ادبیات مناسب در سیاست خارجی از طریق اجرای طرح‌های پژوهشی با کیفیت بالای علمی، تألیف و ترجمه کتب و مقالات و بالاخره ارائه سخنرانی در مجامع داخلی و بین المللی مورد پیگیری قرار می گیرد.  گروه مطالعات اقتصاد بین‌المللی هرگونه مشارکت ارزنده علمی از سوی نوآوران و اصحاب فکر و بررسی در سطح وزارت امور خارجه و خارج از آن را صمیمانه ارج می نهد.

مدیر گروه در حال حضر جناب آقای محمد جواد شریعتی (shariati@ipis.ir) می باشند.

- گروه مطالعات راهبردي

- گروه مطالعات حقوق بين‌الملل

بدون تردید یکی از کارکردهای نهادهای فکری و موسساتی که در کشورهای مختلف تولید فکر نموده و اقدام به برگزاری جلسات بحث و کارشناسی می نمایند تهیه نقشه راه یا سیاست گزینی یا آنچیزی است که آکادمیسین‌ها از آن تحت عنوان Policy paper   یاد می‌کنند.براین اساس مهمترین وظیفه دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امورخارجه و گروه‌های تخصصی آن تهیه چنین نقشه راهی در بخش‌های مختلف کشور می‌باشد . گروه مطالعات حقوق بین‌الملل دفتر نیز مبتنی بر همین تفکر بر آن است تا با جمع آوری آراء و نظرات صاحب نظران حقوقی بین‌المللی به این وظیفه خویش جامع عمل بپوشاند.

پرواضح و مبرهن است که جهان پس از خاتمه جنگ سرد و ورود به دوران گذار ، با معضلات نوینی در عرصه سیاست بین الملل مواجه شده که در گذشته اساساً موضوعیت نداشته است . وقوع انقلاب ارتباطات و ورود جهان به عصری که توام با انفجار اطلاعات است ، موجبات آنرا فراهم آورده است تا بخش حقوق بین‌الملل نیز همانند سایبر بخش‌های جوامع بشری با عرصه‌های نوینی دست به گریبان گشته که در گذشته به کلی موجودیت نداشته ، و از آن تحت عنوان معضلات نوظهور یاد می‌شود. پیچیدگی جنگ افزارهای نوین ، ناکارآمدی قوانین و معاهدات بین المللی که تا پیش از خاتمه جنگ سرد جامعه بشری به آنها نائل آمده بود برای مواجهه با تهدیدات نوین امنیتی در جهان ، بروز و ظهور نوعی از جنگ‌ها ، همانند نبردهای پست مدرن سایبری که اساسا در گذشته وجود نداشته‌اند و همچنین در نوردیده شدن مرزهای حاکمیت‌ها که در واقع برای بیش از چند قرن سلول اولیه و اساسی در نظام بین‌الملل و پایه و اساس ساختار این نظام بوده به‌گونه‌ای که  تمام قوانین جهانی پیرامون آن توزیع و تبیین می‌شده است، چنان پیچیدگی‌ای بر روابط بین‌الملل و به تبع آن بر حقوق بین‌الملل تحمیل نموده که می‌توان چنین عنوان داشت که جهان بار دیگر به دوران پایانی قرن نوزدهم بازگشته و در یک خلاء قانونی و حقوقی مطلق بسر می‌برد . براین اساس بخوبی می‌توان دریافت که نهادهای حقوقی و قضائی در تمام کشور منجمله وزارت امورخارجه که وظیفه پیش بینی مخاطرات آتی برای مواجهه با معضلات نوین را داراست ، از چه میزان اهمیتی برخوردار گشته‌اند . فلذا گروه حقوق بین‌الملل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی تمام مساعی خویش را برای شناسائی ادبیات نوین حاکم بر نظام بین‌الملل به عمل آورده و اقدام به تولید علم در بستر بسیار سیال و متغییر جهان می‌نماید تا برای مواجهه با معضلات نوین به مسئولان و دست اندرکاران نظام یاری رساند.

مدیر گروه در حال حاضر آقای محمد آهنی امینه(m_ahani_2000@yahoo.com) می باشند.

- گروه مطالعات حقوقی و کنسولی

گروه مطالعات کنسولی و مهاجرت در سال 1392 و در راستای تحقیق و توسعه ادبیات مرتبط با امور کنسولی و مهاجرت در دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی تشکیل شد .امور کنسولی امر جدیدی نیست و به عنوان سنتی ترین فعالیت بین المللی دولتها قدمتی بیشتر از دیپلماسی دارد ، در عصر حاضر روابط كنسولي كشورها از چنان اهميتي برخوردار گرديده كه كشورها حتي در صورت قطع روابط سياسي سعي در حفظ روابط كنسولي خود دارند .

اهمیت توسعه مطالعات امور کنسولی دراین است که با توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات موجبات ارتقاء سطح آگاهي و تماس ملتها بيش از پيش فراهم امده و در نتيجه حضور و تاثيرگذاري مردم بر پديده هاي گوناگون از جمله سياست بين المللي بيشتر شده ، بنحوي كه ساختارهاي ديپلماسي كهن و به اصطلاح پنهان تا حدودي شكسته و همزمان نفوذ ديپلماسي عمومي در تنظيم روابط دولتها تا آنجا پيش آمده كه شايد بتوان گفت قرائتي مردمي از روابط خارجي بمررو در ساختار روابط بين المللي درحال تكوين است .

  امور کنسولی حوزه وسیعی از موضوعات متنوع را شامل می شود و از ظرفیت های زیادی برای تحقق اهداف بین المللی جمهوری اسلامی ایران برخوردار است . این حوزه درعین حال محدودیت های فضای دیپلماتیک را نداشته و کماکان گسترش فعالیت ها و تحقق طرحها در آن امکان پذیراست . توجه به مولفه هایی مانند امنیت ملی ، توریسم ، فرهنگ و ارتباطات دانشگاهی ، مهاجرت و نیل به چنین اهدافی نیازمند تحول و تحرک در ساختارهای داخلی و حوزه های مرتبط و غیر مرتبط می باشد . بدون ایجاد تحولات و تامین نیازهای مخاطبان روی آوردن به اهداف کلان در حوزه کنسولی و نرم اقدامی شتاب زده و بی نتیجه می باشد . مسائل و ابهامات زیادی در حوزه های متنوع امور کنسولی وجود دارد که نیازمند تحقیق و توسعه و اتخاذ رویکردهای هماهنگ و یا استراتژیهای جدید و جایگزین می باشند  . حوزه آموزش و پژوهش از جمله عرصه هايي است كه می تواند در اصلاح سیستم و نوآوري و تجديد نظر در روشهاي سنتي نقش بی بدیلی داشته باشد.

مدیر گروه در حال حاضر آقای جمشید پرویزی(parvizi@ipis.ir) می باشند.

 

فعالیت ها

عمده‌ترین فعالیت‌های دفتر در راستای اهداف مورد اشاره را می‌توان به شرح ذیل برشمرد:

الف. میزگرد و نشست

میزگرد و نشست مشترك بین دفتر مطالعات سياسي و بين‌المللي و موسسات مطالعاتی دیگر كشورها كه در آن موضوعات دوجانبه و چندجانبه مورد بحث و تبادل نظر قرار می‌گیرد، از مهم‌ترین كاركردهای این دفتر طی سال‌های اخیر است. در تقویم سالیانه دفتر همواره توجه به چنین نشست‌ها شده است و این رویكرد از سوی موسسات مطالعاتی و تحقیقاتی مشابه خارجی مورد استقبال قرار گرفته است. سالانه به‌طور متوسط بیش از سی میزگرد مشترك دوجانبه از سوی دفتر مطالعات برگزار شده است.

ب. همایش بین‌المللی

دفتر مطالعات برگزاری همایش‌های بین‌المللی پیرامون موضوعات در دستوركار سیاست خارجی را مد نظر دارد. از سال‌ها قبل برگزاری سالانه دو همایش بین‌ا‌لمللی خلیج فارس و آسیای مركزی و قفقاز مورد پیگیری دفتر مطالعات بوده كه تاكنون بيست‌و يك همایش بین‌المللی خلیج فارس و هفده همایش بین‌المللی آسیای مركزی و قفقاز برگزار گردیده‌ است.

دو همایش بین‌المللی مورد اشاره كه به لحاظ اهمیت در تقویم كنفرانس‌های بین‌المللی جهان درج و مورد استقبال صاحبنظران سیاسی و بین‌المللی قرار گرفته است، هر سال به یك موضوع خاص در ارتباط با مسائل مناطق مذكور اختصاص می‌یابد.

از سوی دیگر در راستای تحولات منطقه‌ای و جهانی، همایش‌های ملي و بین‌المللی دیگر پیرامون موضوعات حساس نیز برگزار شده‌است. برگزاري هفت همايش بين‌المللي امام خميني(ره) و سياست خارجي (1392-1386)، برگزاری همایش‌ جهان اسلام: چالش‌ها و فرصت‌ها (1382)، انرژی و امنیت در اقیانوس هند (1382)، تجدید ساختار سازمان ملل متحد (1383)، امنیت و انرژی: دیدگاه آسیایی (اسفند 84) بررسی ابعاد تجاوزات رژیم صهیونیستی به لبنان (مرداد 85 )، بررسی هلوكاست (آذر 85)، تحولات امریكای لاتین (اسفند 85)، فعالیت‌های صلح آمیز هسته‌ای ایران (اسفند 86)، كنفرانس خلع سلاح و ان پي تي(فروردين 89)، جشن جهاني نوروز (فروردين 89)، ايران و سازمان همكاري اقتصادي (اكو) (اسفند 90)، آمريكاي لاتين، كارائيب و قطب جنوب (اسفند90)، ايران و همكاري‌هاي منطقه‌اي در اوراسيا (بهمن و اسفند 91) بخشی از فعالیت‌های دفتر در زمینه برگزاری همایش‌های بین‌المللی است.

ج . پروژه های تحقیقاتی

تعریف و اجرای پروژه‌های تحقیقاتی در زمینه موضوعات سیاسی و بین‌المللی از دیگر وظایف و مسئولیت‌های این دفتر است. پروژه‌ها كه توسط كارشناسان و صاحبنظران وزارت امور خارجه، اساتید دانشگاه و پژوهشگران انجام می‌گیرد، منطبق با سیاست‌های كاربردی وزارت امور خارجه و قابل استفاده و بهره‌برداری برای موسسات معتبر علمی و دانشگاهی كشور است.

د . سخنرانی

از متداول‌ترین فعالیت‌های دفتر فراهم آوردن امكان استفاده از حضور شخصیت‌های علمی و سیاسی از طریق برنامه‌ریزی سخنرانی آنها در ارتباط با موضوعات متنوع بین‌المللی است. برای چنین سخنرانی‌هایی از شخصیت‌های سیاسی و بین‌المللی داخلی و خارجی دعوت به عمل می‌آید. دفتر مطالعات همچنین از حضور میهمانان برجسته خارجی و دیپلمات‌های مقیم جهت ایراد سخنرانی در جلسات دفتر استفاده می‌نماید.

ه . همكاری‌های علمی و فعالیت‌های ترویجی

دفتر مطالعات در راستای فعالیت‌های خود با موسسات و مراكز معتبر داخلی و خارجی و دانشگاه‌ها همكاری مطالعاتی و علمی دارد. این همكاری‌ها در قالب اجرای مشترك طرح‌های تحقیقاتی، تبادل محقق، برگزاری مشترك میزگرد یا همایش، تبادل مجله و كتاب، برگزاری دوره‌های كوتاه مدت علمی - پژوهشی و شركت در كنفرانس‌ها و میزگردها و مصاحبه‌های علمی صورت می‌پذیرد.

و . شوراها و جلسات داخلی

دفتر مطالعات در چارچوب سه شورا شامل : شورای كتاب ، شورای پژوهشی و شورای راهبردی نیز فعالیت دارد. جلسات هفتگی اتاق فكر در خصوص مسائل مختلف سیاسی و بین‌المللی و جلسات هفتگی روسای گروه‌های مطالعاتی نیز از دیگر نشست‌های دائمی دفتر می‌باشند.

ز . انتشارات

دفتر مطالعات دستاوردهای علمی - تحلیلی خود را از طریق انتشار نشریه، بولتن، كتاب و گزارش در اختیار تصمیم‌سازان سیاست خارجی كشور و علاقه‌مندان به مباحث بین‌المللی قرار می‌دهد. مهم‌ترین انتشارات دفتر به‌شرح ذیل می باشند:

*فصلنامه سياست خارجي

انتشار این فصلنامه از سال 1365 با هدف پیشبرد ادبیات سیاست خارجی در كشور و نیز ایجاد فضایی مناسب برای عرضه نظریات اندیشمندان و صاحبنظران روابط بین‌الملل و رشته‌های وابسته به آن آغاز شده‌است. این فصلنامه دربرگیرنده مباحث پایه، سیاسی، روابط بین‌الملل، حقوق بین‌الملل، سازمان‌های بین‌المللی، فرهنگی، سیاسی و تاریخی است و جایگاه ویژه‌ای نزد پژوهشگران علوم سیاسی و بین‌المللی دارد.

* فصلنامه مطالعات آسیای مركزی و قفقاز

انتشار این فصلنامه از سال 1371 و متعاقب فروپاشی اتحاد جماهير شوروی و تشكیل كشورهای مستقل مشترك‌المنافع آغاز شد. هدف این نشریه افزایش سطح علمی و فنی دانش‌پژوهان نسبت به مسائل سیاسی، اقتصادی ، فرهنگی، جامعه شناسی، قوم شناسی و زبان شناسی منطقه آسیای مركزی و قفقاز است. اين فصلنامه داراي درجه علمي-پژوهشي مي‌باشد.

* فصلنامه ایرانی امور بین‌المللی

این فصلنامه به زبان انگلیسی از سال 1367 منتشر می‌شود و هدف آن مطلع ساختن محققان خارجی از دستاوردهای تحقیقاتی كشور پیرامون موضوعات مختلف سیاست خارجی و روابط بین‌الملل است.

* مجله مطالعات آفریقا

با توجه به جایگاه و اهمیت قاره افریقا در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، انتشار نشریه‌ای در این خصوص در سال 1373 از سوی دفتر مطالعات راه‌اندازی شد. این نشریه در برگیرنده مقالات و گزارش‌های گوناگون پیرامون تحولات این قاره و نیز دیدگاه‌های سیاسی و بین‌المللی محافل علمی و دیپلماتیك كشور در این خصوص است.

* مجله آمودریا

ارائه اطلاعات و تحلیل‌ها در خصوص كشورهای منطقه آسیای مركزی و قفقاز و كمك به ارتقای مباحث آكادمیك در این كشورها، از اهداف انتشار این مجله است. این نشریه به زبان روسی منتشر مي‌شود و توزیع آن عمدتاً خارج از كشور به‌ویژه در كشورهای منطقه آسیای مركزی و قفقاز است.

* ماهنامه رویدادها و تحلیل‌ها

این ماهنامه، داخلی و حاوی مقالات و گزارش‌هایی در زمینه تحلیل تحولات و مباحث روز، فعالیت‌های دفتر مطالعات و گزارش‌های انتخابی از ادارات مركزی وزارت امور خارجه و نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از كشور می‌باشد. ماهنامه مذكور به‌صورت الكترونیكی نیز برای مشتركین ارسال می‌گردد. علاوه بر آن، یك بولتن تحلیلی هفتگی نیز به‌صورت مجله الكترونیكی منتشر و در اختیار مشتركین قرار می گیرد.

* انتشار كتاب

تالیف و ترجمه كتاب در خصوص موضوعات گوناگون بین‌المللی یكی از سیاست‌های راهبردی دفتر در زمینه ترویج دانش سیاسی و دیپلماتیك می‌باشد. سالانه ده‌ها موضوع كه همگی حاصل تحقیقات كارشناسان دفتر و دیگر محققان و اساتید دانشگاه‌ها است، انتشار می‌يابد. به علاوه مجموعه مقالات همایش‌های بین‌المللی و میزگردهای برگزار شده از سوی دفتر نیز به صورت كتاب منتشر می‌شود. همچنین دفتر مطالعات از سال‌ها قبل مجموعه‌ای تحت عنوان مباحث كشورها و سازمان‌های بین‌المللی را آغاز كرده كه به «كتاب سبز» شهرت یافته‌اند. تاكنون بیش از یكصد و سی عنوان از این كتاب‌ها انتشار یافته است.

 

 

 

صفحه اصلی | اخبار | تماس با ما
©1392 دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران
Copyright © 2003-2013 Institute for Political and International Studies of the Ministry of Foreign Affairs (IPIS) - All rights reserved.