صفحه اصلیاخبارهمایش هاسخنرانی هامیزگرد هاتماس با مانقشه سایت
منو اصلی
گروه مطالعات کنسولی و مهاجرت

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

رئیس گروه:

جمشید پرویزی   [email protected]

معرفی گروه مطالعات کنسولی و مهاجرت

گروه مطالعات کنسولی و مهاجرت در سال 1392 و در راستای تحقیق و توسعه ادبیات مرتبط با امور کنسولی و مهاجرت در دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی تشکیل شد .

 

امور کنسولی امر جدیدی نیست و به عنوان سنتی ترین فعالیت بین المللی دولتها قدمتی بیشتر از دیپلماسی دارد ، در عصر حاضر روابط كنسولي كشورها از چنان اهميتي برخوردار گرديده كه كشورها حتي در صورت قطع روابط سياسي سعي در حفظ روابط كنسولي خود دارند .

جهانی شدن به افزایش روزافزون ارتباطات بین المللی انسانها انجامیده و این افزایش ارتباطات کنسولی را به یکی از چالش های فزاینده دولتها در عصر حاضر تبدیل کرده است . در دنیای جهانی شده انسانها به طرز قاطعانه ای به فعالیت های بین المللی روی آورده اند ، رسانه ها  و دانشگاهها از چارچوب مرزهای ملی گذر کرده اند و به فعالیت های فراسرزمینی روی آورده اند . این تحولات باعث شده تا نقاط ارتباط بین دیپلماتها و اجتماعات انسانی در محیط بین الملل افزایش یابد و کنسولی بعنوان یک ابزار سیاسی ، لایه تماس دیپلماسی با فضای عمومی و به مثابه پنجره ای است که دیپلماسی از دریچه آن به جامعه عمومی می نگرد . شایسته بودن خدماتی که  حمایت کنسولی نام گرفته می تواند در ساخت چهره ای مثبت از یک دولت در افکار عمومی بسیار موثر باشد . توسعه سياستهاي كنسولي در راستای توسعه روابط خارجی مردم محور مبتنی بر علقه های دوستی و منافع محسوس بازیگران آن یعنی مردم یک ضرورت دیپلماسی است .

اهمیت توسعه مطالعات امور کنسولی دراین است که با توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات موجبات ارتقاء سطح آگاهي و تماس ملتها بيش از پيش فراهم امده و در نتيجه حضور و تاثيرگذاري مردم بر پديده هاي گوناگون از جمله سياست بين المللي بيشتر شده ، بنحوي كه ساختارهاي ديپلماسي كهن و به اصطلاح پنهان تا حدودي شكسته و همزمان نفوذ ديپلماسي عمومي در تنظيم روابط دولتها تا آنجا پيش آمده كه شايد بتوان گفت قرائتي مردمي از روابط خارجي بمررو در ساختار روابط بين المللي درحال تكوين است .

یک اهمیت مطالعات کنسولی و توسعه دانش و ادبیات دراین حوزه به اصل مردم گرايي در مناسبات خارجي جمهوري اسلامي ايران باز مي گردد كه از خصيه هاي ذاتي سياست خارجي نظام و ريشه در جوهره انقلاب دارد . چنانچه برقراري هر نوع تسهيل و يا تضييق در تبادلات و ترددهاي مردمي را امري از امور كنسولي بدانيم آنگاه كنسولي از اين منظر بخشي از روابط خارجي است كه در كنار ساير جنبه هاي روابط خارجي اصالت و موضوعيت دارد. همكاريهاي كنسولي با كشورها در قالب روابط دوجانبه و چند جانبه و رويكردهاي منطقه گرايي علاوه براينكه تاثيرات انكارناپذيري بر قدرت نرم كشورها مي گذارد از سوي مي تواند به كاهش شاخص هاي جرم و جنايت در سطح منطقه نيز بيانجامد . احوال شخصيه و دعاوي مدني در عصر جهاني شدن و تحت تاثير پديده مهاجرت به شدت افزايش يافته و دغدغه دولتها در صيانت از حقوق اتباع خود ، شناخت قوانين مدني و كيفري ديگر كشورها و همچنین شناخت مشتركات آنها را ناگزير مي سازد .

 ايرانيان خارج از كشور با سرمايه هاي مادي و معنوي در گسترش فرهنگ و ارزشهاي ملي و مذهبي از يك سو و انتقال سرمايه و فناوري و تجارب علمي از سوي ديگر نقش بسزائي در توسعه قدرت جمهوري اسلامي ايران دارند .امروزه ايرانيان مهاجر درصد قابل توجهي از نيروي فكري بزرگترين كشورهاي جهان چون آمريكا را به خود اختصاص داده اند. ايرانيان مقيم خارج از كشور از سويي سرمايه هاي ارزشمند و سفيران فرهنگ و تمدن ايران در سراسر دنيا هستند و حضورشان در كشورهاي مختلف فرصتي مغتنم براي ارتقاء هويت ايراني و تقويت جايگاه كشور در افكار عمومي جهاني مي باشد . شناخت و مطالعه توانمندي علمي ؛ فرهنگي و اقتصادي و سياسي ايرانيان مقيم خارج از كشور يك ابزار ارزشمند سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران براي تامين و تقويت منافع ملي كشور مي باشد . گروه مطالعات كنسولي و مهاجرت جايگاهي است كه از آن مي توان ابعاد وسیع تاثيرگذاري ایرانیان در خدمت توسعه و ارتقاء كشور را شناسایی و به كار گرفت و پتانسيل هاي قدرت نرم هموطنان ايراني مقيم خارج از كشور را فعليت بخشند و اين چرخه ارتباط بين سرزمین مادری و ايرانيان مهاجر را نسل در نسل حفظ و مداوم سازند و با جذب ايرانيان باورهاي آنها را احيا و به حفظ هويت ايراني شان كمك نمايد.

موضوع مهم دیگر مسئله مهاجرت است ايران از معدود كشورهاي جهان است كه هم مهاجر پذير است و هم مهاجر فرست و هم محل ترانزیت مهاجران . مهاجرت گسترده اتباع خارجی ایران را به يكي از بزرگترين كشورهاي مهاجرپذيرجهان تبديل كرده است . از ديگر سو موج فزاينده مهاجرت ايرانيان به خارج از كشور و عمدتا اروپا و آمريكا وجود دارد . گروه های قاچاق انسان ؛ باندهاي مواد مخدر و جرائم سازمان يافته كه ارتباط تنگاتنگي به پديده مهاجرت يافته اند مهاجرت را از قالب یک مسئله انسانی و اجتماعی در آورده و به یک معضیل سیاسی و امنیتی بين المللي مبدل ساخته است . مسائلی مانند حقوق بشر و مهاجرت است ، رویکرد گزینشی به مهاجرت مهاجرت غیرقانونی مهاجرت نیروی کار فرار مغزها اقتصاد مهاجرت - بازگشت پایدار آوارگان همگرایی مهاجران فرار مغزها مهاجرت و ترویزم و مدیریت مهاجرت در بحرانهای بین المللی ابعادی از پدیده جهانی مهاجرت هستند که نیازمند توجه می باشند . گسترش امواج مهاجرت و تاثیر آن بر ساختارها و زیرساختارهای اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی کشورها ، از مهاجرت پدیده ای به شدت سیاسی و امنیتی ساخته و رویکردهای کنترلی در کشورهای مهاجرپذیر را به شدت ضروری ساخته است  و لذا دراین نقطه مهاجرت سیمایی کاملا سیاسی و راهبردی یافته و در ارتباط قوی با سایر حوزه های سیاسی و اجتماعی می باشد .  

تابعيت مسئله مهم دیگر در مطالعات کنسولی است كه نه تنها در حقوق بين الملل خصوصي و حقوق داخلي كشورها به تفصيل قانونمند شده است بلكه به شدت مورد توجه حقوق بين الملل عمومي نيز قرار گرفته و ارتباط تنگاتنگي با سياست بين الملل و حقوق بشر بين المللي دارد . امروزه پديده جهاني شدن به جهاتي موجبات شفافيت مرزهاي جغرافيايي و سياسي را فراهم آورده و بسیاری از کشورها با استفاده از این فرصت از تعاريف سنتي و متصلب تابعيت عبور نموده و در چارچوب منافع ملي با ايجاد فضاهاي جديد در قوانين تابعيتي خود ؛ منابع انساني كارآمد را از مليتهاي گوناگون به شهروندي پذيرفته و به خدمت آورند .

بي تابعيتي و تابعيت دوگانه يك شخص حقوق و تكاليف دوگانه اي را براي آن شخص در قبال دو دولت مختلف ايجاد مي كند كه در برخي از موارد درحالت تعارض قرار مي گيرند و مشكلات كنسولي پيچيده اي را ايجاد مي كند .  از ديگرسو در شرايط امروزين مباني سنتي تابعيت يعني اصول خاك و خون تامين كننده شرايط لازم براي اعطاي تابعيت نمي باشند در دنياي جهاني شده افراد تحت تاثير امواج مهاجرت به محيط هاي جديدي براي زندگي روي مي آورند و در معرض فرهنگ ؛ آداب و رسوم و علقه هاي جديدي قرار مي گيرند كه از مهمترين مباني تابعيت محسوب مي شوند . تجديد نظر در قوانين تابعيتي مستلزم نگاه فراگير به اين تحولات جهاني و مخصوصا مهاجرت مي باشد .

 

  امور کنسولی حوزه وسیعی از موضوعات متنوع را شامل می شود و از ظرفیت های زیادی برای تحقق اهداف بین المللی جمهوری اسلامی ایران برخوردار است . این حوزه درعین حال محدودیت های فضای دیپلماتیک را نداشته و کماکان گسترش فعالیت ها و تحقق طرحها در آن امکان پذیراست . توجه به مولفه هایی مانند امنیت ملی ، توریسم ، فرهنگ و ارتباطات دانشگاهی ، مهاجرت و نیل به چنین اهدافی نیازمند تحول و تحرک در ساختارهای داخلی و حوزه های مرتبط و غیر مرتبط می باشد . بدون ایجاد تحولات و تامین نیازهای مخاطبان روی آوردن به اهداف کلان در حوزه کنسولی و نرم اقدامی شتاب زده و بی نتیجه می باشد . مسائل و ابهامات زیادی در حوزه های متنوع امور کنسولی وجود دارد که نیازمند تحقیق و توسعه و اتخاذ رویکردهای هماهنگ و یا استراتژیهای جدید و جایگزین می باشند  . حوزه آموزش و پژوهش از جمله عرصه هايي است كه می تواند در اصلاح سیستم و نوآوري و تجديد نظر در روشهاي سنتي نقش بی بدیلی داشته باشد . 

صفحه اصلی | اخبار | تماس با ما
©1392 دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران
Copyright © 2003-2013 Institute for Political and International Studies of the Ministry of Foreign Affairs (IPIS) - All rights reserved.