پنل «سیاست خارجی ایران در جنوب و شرق آسیا» با مدیریت حامد وفایی و حضور اعضای پنل؛ جعفر حقپناه، بهاره سازمند، علی فکری، زکیه یزدانشناس و مازیار مظفری برگزار شد.
این نشست با تمرکز بر «نگاه به شرق» و سیاستهای جمهوری اسلامی ایران در جنوب و شرق آسیا برگزار شد و ابعاد جغرافیایی، ژئوپلیتیک و فرهنگی این سیاستها مورد بررسی قرار گرفت. در قالب جلسه، هر عضو پنل تحلیل خود را ارائه کرد و پس از آن گفتوگو، جمعبندی و پرسش و پاسخ انجام شد.
سخنرانان با بررسی اهمیت منطقه جنوب آسیا و شرق آسیا، به نقش کلیدی کشورهایی مانند چین، هند، افغانستان و پاکستان در سیاست خارجی ایران اشاره کردند و تأکید شد که رقابت قدرتهای بزرگ (بهویژه چین و آمریکا) بر فضای دیپلماسی ایران تأثیرگذار است. علاوه بر این، ضرورت بازنگری در سیاست نگاه به شرق و تدوین چارچوبی منسجم و عملیاتی مورد تأکید قرار گرفت.
در بخش تحلیلها:
- جعفر حقپناه بر اهمیت تحلیل دقیق روابط ایران با چین و اثر سیاستهای رقابتی قدرتها بر دیپلماسی ایران تأکید کرد.
- بهاره سازمند بر جنبههای اقتصادی، دیپلماتیک و نهادی نگاه به شرق و بازسنجی سیاستهای موجود تأکید داشت.
- علی فکری هشدار داد که تحلیلهای سطحی از شرقنگری میتواند سیاستها را دچار خطا کند و بر فهم دقیق رقابتهای بزرگ و جایگاه ایران تأکید کرد.
- زکیه یزدانشناس لزوم ایجاد سازوکارهای نهادی و دیپلماسی علم و فناوری برای تقویت همکاری با شرق را مطرح کرد.
- مازیار مظفری به پیامدهای امنیتی و اقتصادی سیاست شرقگرایی و ضرورت بازنگری در چارچوبهای موجود اشاره نمود.
در جمعبندی نشست، بر چند نکته کلیدی تأکید شد:
- نگاه به شرق ایران دو سطح دارد: جغرافیایی (تمرکز بر چین، هند و همسایگان شرق) و تمدنی-فرهنگی (پیوند تاریخی و معرفتی با شرق).
- ضعفهای اصلی شامل نبود سند کلان و چارچوب منسجم برای روابط شرق و گسست میان منافع داخلی و سیاست خارجی است.
- روابط با افغانستان و پاکستان حیاتی است و نیازمند دیپلماسی اقتصادی، علمی و فناورانه میباشد.
- نگاه به شرق نباید جایگزین غرب شود؛ بلکه باید با درک واقعیتهای بینالمللی، رقابت قدرتها و زنجیرههای ارزش، طراحی و اجرا شود.