<p>جفری ساکس، اقتصاددان و استاد دانشگاه کلمبیا، در گفت‌وگوی ویژه با مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی (IPIS)، با تشریح تحولات ژئوپلیتیکی اخیر، سیاست خارجی آمریکا را مبتنی بر تداوم هژمونی این کشور دانست و تأکید کرد که جهان وارد مرحله‌ای چندقطبی شده است که در آن دیگر امکان تحمیل اراده یک قدرت بر سایر کشورها وجود ندارد.<br />ساکس در این گفت‌وگو با اشاره به تحولات اخیر منطقه، انگیزه‌های آمریکا و اسرائیل را متفاوت اما در برخی زمینه‌ها هم‌راستا ارزیابی کرد و گفت آمریکا همچنان به دنبال حفظ هژمونی جهانی و منطقه‌ای خود است، در حالی که اسرائیل نیز اهدافی برای تثبیت هژمونی منطقه‌ای دنبال می‌کند.</p> <p><br />وی با اشاره به تغییر نگرش افکار عمومی آمریکا نسبت به اسرائیل و جنگ‌های منطقه‌ای، گفت تحولات پس از ۷ اکتبر موجب تغییر قابل توجه دیدگاه جامعه آمریکا شده است. به گفته ساکس، برای نخستین بار در دهه‌های اخیر، در آمریکا یک مناظره واقعی درباره رابطه این کشور با اسرائیل و نقش واشنگتن در جنگ‌های خاورمیانه شکل گرفته است.<br />این استاد دانشگاه کلمبیا همچنین ظهور چین و شکل‌گیری جهان چندقطبی را مهم‌ترین تحول ژئوپلیتیکی دوران معاصر دانست و گفت آمریکا دیگر تنها ابرقدرت جهان نیست. وی تأکید کرد چین، روسیه، ایران، کشورهای عضو بریکس و سازمان همکاری شانگهای خواهان جهانی چندقطبی هستند و تلاش برای بازگرداندن نظم تک‌قطبی، با واقعیت‌های جدید جهان سازگار نیست.</p> <p><br />ساکس در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به نقش قدرت‌های میانی، ایران را کشوری برخوردار از بازدارندگی در برابر آمریکا توصیف کرد و گفت تحولات اخیر نشان داده است که کشورهایی مانند ایران، روسیه و چین از ظرفیت‌های فناورانه و راهبردی قابل توجهی برخوردارند و حاضر به پذیرش سلطه یک قدرت خارجی نیستند.</p> <p><br />وی همچنین با اشاره به تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی علیه ایران، این اقدامات را بخشی از یک جنگ ترکیبی شامل حملات نظامی، عملیات پنهان، جنگ اطلاعاتی و فشار اقتصادی دانست. ساکس بر ضرورت توسعه مسیرهای مالی و تجاری غیردلاری و تقویت همکاری ایران با چین، روسیه و کشورهای همسایه برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تحریم‌های آمریکا تأکید کرد.</p> <p><br />اما مهم‌ترین بخش اظهارات ساکس به راهکار پایان جنگ اختصاص داشت. او با بیان اینکه نسبت به امکان دستیابی به یک توافق رسمی میان ایران و آمریکا خوش‌بین نیست، گفت:«برای پایان دادن به این جنگ یک راه عملی وجود دارد: آمریکا به خانه بازگردد، تمام.»</p> <p><br />ساکس پیشنهاد کرد واشنگتن بدون تلاش برای تحمیل یک توافق رسمی‌که از نگاه آمریکا به معنای پذیرش محدودیت قدرتش تلقی شود، حضور نظامی خود را متوقف کند و اجازه دهد مسیر تعاملات منطقه‌ای از سر گرفته شود. وی بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت روابط عادی ایران با کشورهای منطقه را از عناصر اصلی چنین رویکردی دانست.</p> <p><br />ساکس در بخش پایانی گفت‌وگو، حل مسئله فلسطین را کلید ثبات بلندمدت خاورمیانه دانست و از پایان حمایت آمریکا از سیاست‌های اسرائیل در قبال تشکیل دولت فلسطینی سخن گفت. وی راه‌حل دو دولتی و در صورت عدم امکان تحقق آن، الگوی یک دولت دوقومیتی را از گزینه‌های قابل بررسی برای آینده فلسطین عنوان کرد.</p> <p><br />وی در جمع‌بندی دیدگاه خود درباره نظم آینده جهان گفت که احترام متقابل میان قدرت‌های بزرگ، تقویت سازمان ملل و پذیرش واقعیت جهان چندقطبی برای جلوگیری از گسترش درگیری‌ها و حرکت به سمت صلح پایدار ضروری است.<br />این گفت‌وگوی ویژه در چارچوب مجموعه جدید IPIS VideoCast با حضور جفری ساکس انجام شده است.</p> <p></p>