اجلاس فوق ‏العاده سران چین و آفریقا و ناکامی آمریکا برای ایجاد تفرقه

به دنبال شیوع ویروس کووید ۱۹ در جهان و ورود آن به قاره آفریقا، کشورهای این قاره که اکثراً از نظر اقتصادی و اجتماعی وضعیت ضعیف و شکننده ‏ای دارند، ضمن انجام اقدامات پیشگیرانه و مقابله با این اپیدمی، از کشورها و سازمان‏ های خارج از قاره و به‏ ویژه کشورهای حامی و شرکای آفریقا درخواست کمک کردند.
۱۱ مرداد ۱۳۹۹
مشاهده ۴۸۶۶
ولی اله محمدی نصرآبادی

به دنبال شیوع ویروس کووید 19 در جهان و ورود آن به قاره آفریقا، کشورهای این قاره که اکثراً از نظر اقتصادی و اجتماعی وضعیت ضعیف و شکننده ‏ای دارند، ضمن انجام اقدامات پیشگیرانه و مقابله با این اپیدمی، از کشورها و سازمان‏ های خارج از قاره و به‏ ویژه کشورهای حامی و  شرکای آفریقا درخواست کمک کردند. چین به عنوان شریک راهبردی آفریقا که در سه دهه اخیر روابط خود با کشورهای آفریقایی را در همه زمینه ‏ها توسعه داده، گوی سبقت را از دیگر رقبا  ربوده  و همچنین  بیشترین کمک و وام را  در اختیار آفریقایی‏ ها  قرار داده، از اولین کشورهایی بود که به کمک آمد. امدادرسانی و ارسال لوازم  موردنیاز، به ‏ویژه پزشکی و بهداشتی، در کنار اعزام تیم ‏های پزشکی به کشورهای آفریقایی در دستور کار چینی‏ ها قرار گرفته و اجرایی شد. به‏ طوری‏که در اولین نشست سران اتحادیه برای مبارزه با کرونا، از این کشور تقدیر شد. بدون شک این حرکت گام دیگری در تحکیم روابط دیپلماتیک، نزدیکی بیشتر چین با آفریقا و نفوذ این کشور در میان مردم و دولتمردان  قاره بود.

ازطرف ‏دیگر آمریکا که همواره در حال رقابت با چین و تخریب این کشور در میان آفریقایی‏ هاست، از بدرفتاری و برخورد  نامناسب مقامات و پلیس گوانجو علیه اتباع آفریقایی مقیم سود برده و سریعاً و در سطح بالا از آفریقایی‏ ها حمایت و اقدام چین را تبعیض نژادی  توصیف کرد. دستگاه ‏های تبلیغاتی آمریکا و غرب هم وارد عمل شده تا از این فرصت برای تخریب روابط چین و آفریقا استفاده کنند. این حربه در ابتدا تحرکاتی را ایجاد کرد. گزارش‏های انتقادی و خشم ‏آلود در رسانه ‏های آفریقایی و فضای مجازی منتشر و صحنه‏ هایی از بدرفتاری با مهاجران سیاه‏پوست پخش شد که وجهۀ چین در آفریقا را تا حدودی خدشه‏ دار و پکن به ‏خاطر این بدرفتاری ‏ها  تحت فشار قرار گرفت. چینی‏ ها در بعضی از کشورهای آفریقایی مانند نیجریه و زامبیا مورد تعرض قرار گرفتند.  سفرای آفریقایی مقیم پکن اطلاعیه داده و نسبت‏ به بدرفتاری با آفریقایی‏ ها اعتراض نمودند. سفرای چین نیز  در چند کشور آفریقایی و همچنین اتحادیه آفریقا احضار شده و به آن‏ها اعتراض شد. دولت چین درمقابل تلاش کرد تا اوضاع را کنترل کند. رئیس ‏جمهور با رؤسای چند کشور آفریقایی تلفنی صحبت کرد. معاون وزیر امور خارجه با سفرای مقیم پکن ملاقات و سخن‏گوی وزارت خارجه نیز موضع‏ گیری نمود. آن‏ها بر روابط نزدیک با کشورهای آفریقایی و اهتمام به استمرار و توسعه آن و ادامه حمایت‏ ها و کمک‏ های دوستانۀ خود به کشورهای  آفریقایی تأکید و ضمن تکذیب اخبار اذیت و آزار آفریقایی‏ ها در چین، آن را موارد جزئی و حاصل اشتباه فردی وانمود کردند و به مخالفت با ادعاهای آمریکا پرداختند. سخن‏گوی وزارت امور خارجه چین ضمن تکذیب هرگونه تبعیض نژادی علیه برادران آفریقایی اظهار داشت مقامات مسئول، تحقیقات درخصوص این موضوع را آغاز کرده و اقدامات جدی دراین‏ راستا اتخاذ کرده ‏اند. وی اتهام ‏زنی‏ های آمریکا درخصوص بدرفتاری مقامات شهر گوانجو با سیاه‏پوستان را رد کرد و گفت آمریکا این اتهام پراکنی‏ ها را به قصد برهم ‏زدن روابط چین و کشورهای آفریقایی عنوان می‏ کند. وی افزود در وضعیت کنونی که سراسر جهان نیاز به همبستگی دارد، ادعای آمریکا خودخواهانه تحریک ‏آمیز، غیراخلاقی و غیرمسئولانه است و نمی ‏تواند دوستی چین و آفریقا را تضعیف کند.

در این شرایط؛ به دعوت رئیس‏ جمهور چین، اجلاس فوق‏ العاده سران چین و آفریقا با عنوان همبستگی و اتحاد علیه کووید 19 به ریاست مشترک اتحادیه آفریقا و  مجمع همکاری چین و آفریقا [1]و به طور مجازی در 17 ژوئن 2020 ( 28 خردادماه 1399) در پکن برگزار شد. در این  نشست رئیس ‏جمهور چین، رؤسای کشورهای عضو شورای سران اتحادیه آفریقا (8 کشور)، رؤسای سازمان‏های اقتصادی منطقه ‏ای (9 کشور)، رئیس‏ جمهور سنگال به عنوان رئیس مشترک مجمع همکاری چین و آفریقا و رئیس کمسییون اتحادیه آفریقا مشارکت کردند.  دبیرکل سازمان ملل و مدیر سازمان بهداشت جهانی نیز، به عنوان میهمان ویژه در این  اجلاس حضور داشتند. هدف نشست استفاده از مکانیسم مجمع همکاری چین و آفریقا برای بسیج امکانات در مبارزه با پاندومی‌کووید 19 بود.  

 در این نشست رهبران آفریقایی ضمن تشکر از چین به خاطر کمک ‏ها و برگزاری نشست، وضعیت بیماری در آفریقا را تشریح و بر اهمیت کمک‏ های خارجی برای مقابله با همه‏ گیری ویروس کووید 19 تأکید کردند. آقای شی‏جین پینگ رئیس‏ جمهور چین هم با تأکید بر اینکه کشورش در سخت‏ ترین زمان خود برای مبارزه با کرونا، تحت حمایت ارزشمند و فراموش‏ نشدنی ازسوی کشورهای آفریقایی قرار گرفت؛ اضافه کرد چین پس از آغاز شیوع کرونا در آفریقا، پیشگامانه کمک‏ های لازم به کشورهای آفریقایی رسانده و در کنار مردم آفریقا ایستاده است. وی همچنین افزود چین و آفریقا با هم درراستای مدیریت جهانی با محوریت سازمان ملل متحد کار می‏ کنند و از سازمان بهداشت جهانی برای نقش ‏آفرینی بیشتر در مبارزه با کرونا حمایت می‏کنند. آقای پینگ با تأکید بر اینکه دولت‏ها و مردم آفریقا یک جبهه واحد تشکیل داده ‏اند و با هماهنگی مؤثر و کارآمد ایجادشده توسط اتحادیه آفریقا، توانستند اقدامات مهم و مؤثری برای کاستن از سرعت گسترش ویروس کرونا انجام دهند؛  قول داد بدهی ‏های آفریقا را بخشیده یا تعلیق کند و واکسن کرونا را هم بعد از تولید به‏ سرعت در اختیار آن‏ها قرار دهد. وی همچنین اعلام کرد، چین ساخت مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‏ های آفریقا را پیش از تاریخ مقرر در سال جاری میلادی آغاز و روند ساخت بیمارستان‏های دوستی چین و آفریقا و همکاری مشترک با بیمارستان‏های آفریقایی و چینی برای ساخت جامعه مشترک بهداشت و سلامت همکاری خواهد کرد. دوستی چین و آفریقا با قدرت پیش می‏رود.

در بیانیه مشترک پایان نشست؛ اهمیت چالش همه‏ گیری سریع ویروس کووید 19، نیاز آفریقا به حمایت و همبستگی برای مبارزه با بیماری، درخواست از جامعه بین‏ الملل برای کمک به آفریقا و لغو تحریم‎های سودان و زیمبابوه، تشکر از چین به خاطر کمک ‏ها و تعهد این کشور برای کمک بیشتر به کشورهای آفریقایی و اتحادیه آفریقا و همچنین دیگر سازمان ‏های منطقه ‏ای قاره، حمایت از اقدامات دبیرکل سازمان ملل و مدیر سازمان بهداشت جهانی، حمایت مشترک از موضوعات مربوط به منافع طرفین، ازجمله مخالفت با دخالت نیروهای خارجی در امور داخلی آفریقا و حمایت از موضع چین درخصوص تایوان و هنگ ‏کنگ، حمایت از چندجانبه‏ گرایی و مخالفت با یک ‏جانبه‏ گرایی، تأکید بر نقش مثبت سرمایه ‏گذاری چین در آفریقا و همکاری مالی در توسعه بیشتر و بهبود زندگی مردم در آفریقا، حمایت از اجرای توافق‏نامه تجارت آزاد آفریقا، توجه جدی چین به نگرانی آفریقایی ‏ها بابت بدهی ‏ها و اقدام برای رفع این نگرانی براساس ابتکار گروه 20، حمایت از اقدام چین درخصوص جلوگیری از شیوع  ویروس کووید 19 و تبادل اطلاعات با سازمان بهداشت جهانی، تأکید چین بر ساخت سریع‏تر مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‏های آفریقا و  ارائه واکسن پس از تولید به کشورهای آفریقایی در اسرع وقت، موردتأکید قرار گرفته است.

حضور قابل‏ توجه و حداکثری سران آفریقایی[2] و مدیران ارشد سازمان‏های بین ‏المللی درگیر در موضوع کرونا در اجلاس، بیانگر این حقیقت است که علی‏رغم مشکل ایجادشده در روابط چین و کشورهای آفریقایی و تلاش‏های  آمریکا و غرب برای تخریب چین در میان آفریقایی ‏ها، اجلاس در سطح عالی برگزار شده و با عنایت به مطالب مطرح‏ شده در نشست و بیانیۀ پایانی آن می‏توان بر موفق بودن اجلاس و تأمین خواسته ‏های هر دو طرف تأکید کرد. آفریقایی‏ ها به هدف خود که کسب حمایت و کمک برای مقابله با شیوع بیماری و بخشش یا تعلیق بدهی ‏ها بود، رسیده و چینی ‏ها هم به اهداف سیاست خارجی در صحنه‏ های منطقه ‏ای و بین ‏المللی دست یافته و دیپلماسی عمومی  و قدرت نرم خود را نیز  به نمایش گذاشتند.

 چین پس از اجلاس، ارسال کمک به آفریقا برای مقابله با شیوع بیماری را ادامه و افزایش داد. کمک‏های پزشکی بسیاری به بیش ‏از 50 کشور آفریقایی و اتحادیه آفریقا ارسال، گروه‏ های متخصص پزشکی به حدود 15 کشور اعزام، بیش ‏از 30 کنفرانس ویدئویی توسط کارشناسان برگزار  و 46 تیم پزشکی چینی مقیم  آفریقا  اقدامات ضداپیدمی‌کرونا انجام داده ‏اند.  

برگزاری اجلاس در شرایط ویژه و خاص، بیانگر زمان‏ شناسی رهبران چین، اهمیت آفریقا برای آن‏ها و برنامه‏ ریزی دقیق برای رسیدن به اهداف سیاست خارجی در این قاره است. چین با این اقدام و اقدامات تکمیلی و ارائه کمک، نه‏ تنها آثار سوء‏رفتار با اتباع آفریقایی را کم‏رنگ کرده، بلکه موقعیت خود را در آفریقا تحکیم و تصویری قوی از خود به عنوان یک دوست و شریک با تفاهم و یاری ‏دهنده برجای گذاشت و بدین ‏صورت  تلاش ‏های آمریکا برای استفاده از شرایط و حادثه گوانجو جهت  تخریب چهره چین در میان آفریقایی ‏ها و فاصله انداختن میان آن‏ها را ناکام گذاشت.


پی نوشت:

[1] . (Forum On China Africa Cooperation (FOCAC

این مجمع در سال 2000  با هدف توسعه روابط با کشورهای آفریقایی ایجاد و تا کنون سه نوبت در سال ‏های 2006 ، 2015 و 2018 به ترتیب در پکن، پرتوریا و پکن برگزار شده است. ریاست مجمع به‏ طور مشترک برعهدۀ چین و یکی از رؤسای کشورهای آفریقایی است.

[2] همۀ دعوت‏ شدگان در اجلاس شرکت کردند.

(مسئولیت محتوای مطالب  برعهده نویسندگان است و بیانگر دیدگاه‌های مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی نیست)

متن دیدگاه
نظرات کاربران
تاکنون نظری ثبت نشده است
ارتباطات و گفتگوهای دائمی، لازمه پویایی در دیپلماسی است. دیپلماسی را باید فرآیندی دید که آغاز و تداومی دارد. آغاز دیپلماسی، گفتگوهای اولیه است که جنبه انتقادی د...
در پی برگزاری انتخابات ریاست جمهوری سنگال در تاریخ ۲۴مارس ۲۰۲۴ آقای بصیرو دیومای فای با بیش از ۵۴ آراء در دور نخست بر رقیب خود آقای امدو با نماینده جناح حاکم د...