این پنل با مدیریت دکتر جهانگیر کرمی و حضور کارشناسان برجسته شامل دکتر کاظمی، دکتر سجادپور، دکتر معینی، دکتر رضایی‌راد، دکتر حسینی و دکتر مظاهری برگزار شد.

در این نشست تخصصی، تاریخچه حضور ایرانیان در روسیه، قفقاز و آناتولی و نقش آن‌ها در تجارت، فرهنگ و سیاست بررسی شد. کارشناسان به گستردگی این حضور از دوره‌های قاجار تا پهلوی و دوران شوروی و تأثیر آن بر مهاجرت‌ها، مالکیت‌های ملکی، مدارس، مساجد و مراکز فرهنگی تأکید کردند.

🔹 نکات برجسته مطرح شده در این پنل:

• حضور ایرانیان در مناطق شمالی و آسیای مرکزی با موج‌های مختلف مهاجرت، متاثر از فشارهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی و سیاست‌های حمایتی روسیه بود.
• فعالیت ایرانیان در آناتولی و عثمانی منجر به ایجاد مالکیت، مراکز فرهنگی و مدارس شد، اما با چالش‌های حقوقی و سیاسی همراه بود.
• مهاجرت‌های سیاسی و اقتصادی ایرانیان در قرن بیستم، به ویژه پس از انقلاب شوروی و در دوران پهلوی، بازتاب تحولات دیپلماتیک و اقتصادی منطقه بود.
• پژوهش‌ها نشان می‌دهند ایرانیان با وجود محدودیت‌ها، همواره نقش فعال و تاثیرگذاری در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این مناطق داشته‌اند.