مدیریت پنل بر عهده دکتر ملکزاده بود و دکتر حاتمی، دکتر آذری شهرضایی، دکتر بیژن و دکتر خزاعی اعضای آن را تشکیل دادند.
در این نشست، پژوهشگران به بررسی نقش تاریخی ایرانیان در امنیت و سیاست منطقهای، مهاجرتها و دیوانسالاری خارجی پرداختند:
- ایرانیان در ساختارهای نظامی و امنیتی قفقاز و مناطق همجوار: حضور ایرانیان در یگانهای ویژه و مرزی، همکاری با روسیه تزاری و تربیت نیروهای محلی، نقش کلیدی در ارتقای توان دفاعی ایران و تثبیت قدرت منطقهای داشت. نمونههایی همچون تیپ قزاق ایران و فرماندهانی مانند اسکندر خان نشاندهنده تأثیر ایرانیان در سیاست و امنیت هر دو کشور بود.
- مهاجرت ایرانیان به افغانستان: پژوهشها نشان داد مهاجرتها از آخرین دوره قاجار تا پهلوی، تحت تأثیر فشارهای اقتصادی، مالیاتی و رویدادهای سیاسی شکل گرفت و سیاستهای ایران و افغانستان در مدیریت این جریانها نقش مهمی ایفا کرد.
- ایرانیان در دیوانسالاری چین (سلسله یوان): نخبگان ایرانی، با توانمندیهای علمی و فرهنگی، در ساختارهای اداری و مالی چین نفوذ یافتند و به توسعه آموزش، مالیات، سرشماری و فناوریهای اداری کمک کردند. شخصیتهایی مانند شمسالدین و ابوبکر بخاری نمونههای برجسته این نقش بودند.
- مهاجرت ایرانیان به قفقاز و روابط ایران و شوروی: حضور ایرانیان در ولادیوستوک و دیگر مناطق، شکلگیری شبکههای تجاری و دیپلماتیک پیچیده و اثرگذار بر روابط ایران و شوروی را ممکن ساخت.
در جمعبندی، پژوهشگران بر اهمیت اسناد تاریخی و منابع آرشیوی در درک نقش ایرانیان در امنیت، سیاست، اقتصاد و مهاجرتهای منطقهای تأکید کردند و بر لزوم ادامه پژوهش برای روشنتر شدن ابعاد تازه این حضور تاریخی تأکید شد.
این پنل نشان داد که ایرانیان در طول تاریخ، نه تنها بهعنوان مهاجر و نیروی انسانی، بلکه بهعنوان بازیگر کلیدی در سیاست، امنیت و دیوانسالاری خارجی، سهم بسزایی در تثبیت قدرت و توسعه منطقهای داشتهاند.