الیور مکترنان، بنیانگذار و مدیر مؤسسه «فوروارد ثینکینگ» (Forward Thinking)، در گفتوگو با مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی (IPIS)، با بررسی تحولات اخیر غرب آسیا، حمله آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران، وضعیت فلسطین و نقش اروپا، بر ضرورت تقویت گفتوگوی منطقهای، بازگشت به اصول حقوق بینالملل و ایجاد سازوکارهای جدید برای تأمین امنیت منطقه تأکید کرد.
در این گفتوگو، تحولات چند سال اخیر در غرب آسیا و تغییرات تدریجی در توازن قوای منطقهای مورد بررسی قرار گرفت. مکترنان با اشاره به افزایش نقشآفرینی بازیگران منطقهای و گسترش حضور سیاسی، اقتصادی و راهبردی چین و روسیه، اظهار داشت که مفروضات سنتی درباره ائتلافها، بازدارندگی و ترتیبات امنیتی در منطقه بیش از گذشته با چالش مواجه شدهاند.
وی در بخش دیگری از این گفتوگو، حمله آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران را از منظر حقوق بینالملل و پیامدهای آن برای امنیت منطقهای و بینالمللی مورد توجه قرار داد و گفت این اقدام پیامدهایی فراتر از سطح منطقه دارد. به گفته وی، تضعیف اصول و قواعد بینالمللی میتواند به گسترش رویکرد اتکا به زور در مناسبات بینالمللی منجر شود؛ رویکردی که از دیدگاه او نمیتواند زمینهساز صلح و ثبات پایدار باشد.
تأکید بر نقش اروپا در تحولات غرب آسیا
بخش دیگری از این گفتوگو به نقش اروپا در تحولات غرب آسیا اختصاص داشت. مکترنان با اشاره به پیوندهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی اروپا با منطقه، بر ضرورت ایفای نقش فعالتر کشورهای اروپایی در قبال تحولات منطقه تأکید کرد.
وی همچنین وضعیت جاری در فلسطین، لبنان و دیگر بخشهای منطقه را مورد بررسی قرار داد و بر ضرورت توجه به عدالت، برابری و حقوق ملتها در هرگونه روند صلح و حلوفصل مناقشات تأکید کرد. مکترنان همچنین شکستن چرخه خشونت و ایجاد زمینه برای گفتوگو و تفاهم میان بازیگران منطقهای را ضروری دانست.
ضرورت تقویت ابتکارات منطقهای
مکترنان در پاسخ به پرسشی درباره امکان شکلگیری ترتیبات جدید امنیتی در منطقه، بر اهمیت نقشآفرینی کشورهای منطقه و ایجاد سازوکارهای گفتوگو تأکید کرد. وی با اشاره به تجربه مجامع گفتوگوی منطقهای و روند هلسینکی، گفت ایجاد فضاهای غیررسمیبرای گفتوگوی مستقیم میان کشورها میتواند به درک متقابل دیدگاهها و شناسایی راههای مشترک برای مدیریت بحرانها کمک کند.
وی همچنین تجربه هلسینکی را نمونهای از ظرفیت گفتوگو برای مدیریت بحرانهای امنیتی دانست و توضیح داد که این روند با دربرگرفتن موضوعات امنیتی، اقتصادی، فرهنگی و حقوق بشری، امکان گفتوگو درباره طیف گستردهای از مسائل و تهدیدات را فراهم میکرد. به گفته مکترنان، میتوان از منطق این تجربه برای تقویت درک متقابل، امنیت مشترک و احترام متقابل در شرایط کنونی بهره گرفت.
تأکید بر مشارکت ایران در گفتوگوهای منطقهای
بنیانگذار فوروارد ثینکینگ در بخش پایانی این گفتوگو بر ضرورت مشارکت ایران در روندهای دیپلماتیک و گفتوگوهای منطقهای تأکید کرد و گفت بهجای تهدید ایران، باید زمینه مشارکت کامل این کشور در گفتوگوها فراهم شود.
وی همچنین اعتمادسازی، ایجاد سازوکارهایی برای جلوگیری از تشدید بحرانها و توجه به موضوع تحریمها را از جمله عناصر مهم در مسیر کاهش تنشها دانست.
مکترنان در جمعبندی سخنان خود، بازگشت به اصول حقوق بینالملل، توجه به حاکمیت و حقوق ملتها و تقویت گفتوگو را از الزامات عبور از بحرانهای کنونی دانست و بر ضرورت یافتن راههایی برای جلوگیری از تداوم چرخه خشونت و ایجاد زمینه برای همکاری و امنیت مشترک تأکید کرد.
مشروح گفتوگوی مشاهد حسین سید، سناتور و چهره سیاسی پاکستان، با مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی در قالب برنامه IPIS VideoCast | Beyond Narrative از طریق کانال رسمی مرکز در یوتیوب منتشر میشود.