تقویت تعاملات خارجی بویژه با همسایگان از جمله ترکیه

عرصه بین الملل در هزاره سوم متاثر از عواملی چون تغییرات عمده در ساختار ژئوپلیتیک و پازل قدرت و تقویت قدرت های منطقه ای، اهمیت و تاثیرگذاری حوزه‌های فرهنگی، ارتباطات و سازمان‌های مردم نهاد در روابط بین الدولی، مقوله جنگ سرد و گرم با ویژگی‌های جدید خود بویژه بین روسیه و قدرت های یورو آتلانتیک تحت تاثیر بحران اکراین، ابعاد خطرناکی از جنگ سایبری و جاسوسی‌ها و دخالت های علنی و پنهان امریکا و تقویت و گسترش پدیده خطرناک تروریسم در منطقه خاورمیانه و جهان می‌باشد. بمناسبت 47 _ مین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در یک نگاه گذرا با عنایت به سیاست های اعلامی دولت چهاردهم می‌توان عناوین الویت های برتر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را اینگونه برشمرد:

الف: تداوم خرد ورزی؛ ارائه ابتکارات و تقویت دیپلماسی عمومی‌با هدف افزایش اعتبار منطقه ای و بین المللی جمهوری اسلامی ایران و کاهش تهدیدها و خنثی سازی پروژه ایران هراسی

ب: اهتمام در به نتیجه رساندن مذاکرات هسته ای با در نظر گرفتن اقدام ابتکاری پرزیدنت آقای رجب طیب اردوغان رئیس جمهور محترم ترکیه

 ج: گسترش تمام عیار روابط با همسایگان بویژه ترکیه با کنشگری بیشتر و شایان همکاری‌های استانی و هم مرز

د: اهتمام به بهبود روابط با کشورهای خلیج فارس و عربی با رویکرد تقویت ثبات و برقراری امنیت در منطقه خاورمیانه

ه: تمرکز بر دیپلماسی اقتصادی و  نگاه اولویتی به توریسم     

و: تسهیل در ارائه خدمات همه جانبه به ایرانیان خارج و احیای اصولی احترام به حقوق آنان

ت: تقویت دیپلماسی فرهنگی با بهره گیری از مفاخر فرهنگی و  ظرفیت های علمی، دانشگاهی 

ح: تقویت تعاملات منطقه ای و بین المللی و عضویت در نهادهای جدید منطقه ای و بین المللی با هدف تامین منافع کشور در فرایند اقتدار محور و تقویت نظم چند قطبی  

 به مناسبت گرامیداشت دهه فجر انقلاب اسلامی ایران می‌توان گفت دستگاه دیپلماسی با ویژگی‌های حرفه ای و اعتقادی تمام عیار، مرحله جدیدی از ایفای نقش تاثیرگذار و واقعگرایانه به عنوان مجری سیاست های نظام در عرصه بین المللی با الهام از دیدگاه‌های مقام معظم رهبری در سه بعدی عزت؛ حکمت و مصلحت و الویت های اعلامی دولت چهاردهم آغاز و با جدیت تمام عیار دنبال می نماید. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در این مرحله با تمرکز بر کاهش هزینه‌های تصنعی و خلع سلاح روانی و تبلیغی دشمنان قسم خورده انقلاب اسلامی توانسته است پویایی جدیدی را در تعاملات کشورمان با تمامی همسایگان از جمله دولت و مردم دوست ترکیه، عراق؛ عربستان برای تقویت رایزنی و فراهم نمودن پیش زمینه‌های گسترش روابط خصوصا در مبادلات تجاری و انرژی با ایران اسلامی می‌باشد. مجموعه این تحرکات در دهه سوم هزاره سوم و در زمانی شکل می‌گیرد که حوزه روابط بین الملل ویژگی جدیدی را بخود گرفته است.

الف: تغییرات عمده در ساختار ژئوپلیتیک و پازل قدرت  و تقویت قدرت های منطقه ای با گرایش ویژه به منطقه اورآسیا

ب:  اهمیت و تاثیرگذاری حوزه‌های فرهنگی، ارتباطات و سازمان‌های مردم نهاد در روابط بین الدولی

ج: مقوله منازعه پیچیده اوکراین با ویژگی‌های  جدید خود بویژه بین روسیه و قدرت های یورو آتلانتیک

د: ظهور و گسترش جنگ اطلاعاتی با فرمت شلیک با کلیک و جاسوسی‌های علنی و پنهان همراه با مداخلات امریکا و رژیم صهیونیستی در امور داخلی کشورها

ه : افزایش اهمیت نقش انرژی و مواد غذایی و غلات در تعاملات بین المللی

جمع بندی: به هر حال علیرغم برخی اعتراضات اجتماعی و ناارامی‌های ماه گذشته و مداخلات تعدادی از عوامل خارجی و تلاش های مزورانه معاندین و منافقین که موجب لطمه زدن قابل توجه وجه و اعتبار ایران اسلامی و شهادت تعداد قابل توجهی بی گناه گردید؛ می‌توان گفت که از طرفی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر سه اصل عزت، حکمت و مصلحت تحت رهبری مقام معظم رهبری و تحول حاصله از اهداف اعلامی و اعمالی دولت چهاردهم در حفظ منافع ملی و امنیت شهروندان در شبه جزیره بی ثباتی موفقیت شایانی را تداوم بخشیده است. اکنون که قریب دو سال از سکانداری ریاست جمهوری دکتر پزشکیان می‌گذرد در یک ارزیابی اجمالی می‌توان اذعان نمود که نحوه عملکرد مجموعه سیاست خارجی در برخی الویت ها از جمله تقویت روابط با همسایگان؛ عضویت در سازمان شانگهای؛ گسترش روابط با روسیه و چین؛ افزایش مبادلات خارجی بویژه با همسایگان و ارائه تسهیلات به ایرانیان و دیپلماسی فرهنگی با موفقیت چشمگیر همراه بوده است.

و از طرف دیگر با توجه به این که خاورمیانه همواره نقش مهمی در تحولات بین المللی داشته است و ایران اسلامی در دوره پساانقلاب به عنوان قدرت برتر در منطقه ایفای نقش نموده است و این نقش در سال های اخیر برجسته تر شده است، که در این راستا رایزنی‌های مقامات کشورهای منطقه بویژه ترکیه، عراق ، سوریه، لبنان، عربستان و غیره با دولتمردان جمهوری اسلامی ایران  و اذعان رهبران بین المللی به ضرورت مشارکت ایران در برقراری صلح و  آرامش در منطقه و مبارزه با تروریسم و افراطی گری نیز موید این امر می‌باشد و سفر های رئیس جمهور دکتر پزشکیان و دیگر مقامات عالی رتبه از جمله وزیر خارجه کشورمان و به کشورهای مختلف از جمله سفر هفته پیش به استانبول و دیگر همسایگان و دیدارهای مقامات عالی رتبه خارجی از جمله سفر آتی پرزیدنت اردوغان به کشورمان در راستا قابل ارزیابی می‌باشد. هم چنین تحرکات در حوزه بین الملل نیز اهمیت خاص و برجسته ای در تامین منافع ملی هرکشور دارد و در یک بررسی اجمالی و با اشاره به حضور پویای دیپلماتیک کشورمان در مجامع بین المللی، تمرکز جدی دولت چهاردهم بر گسترش روابط با همسایگان و تقویت همکاری‌های استانی می‌توان گفت که روابط تهران و آنکارا نقش مهمی در دیپلماسی خارجی ایران داشته و در این چارچوب همکاری ارزروم و مناطق پیرامونی با ایران اسلامی ظرفیت بیشتری برای ارتقاء نقش و کنشگری دارد.

علی بمان اقبالی زارچ، کارشناس ارشد اورآسیا

(مسئولیت محتوای مطالب برعهده نویسندگان است و بیانگر دیدگاه‌های مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی نیست)